काठमाडौं-एजेन्सीको सहयोगमा ।इरानसँगको शान्ति वार्ता जारी रहेकै बेला अमेरिकाले इरानमा ‘आत्मरक्षा’का लागि आक्रमण गरेको जनाएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डका अनुसार, यी आक्रमणहरूमा मिसाइल लन्च साइटहरू र माइन (बारुदी सुरुङ) बिछ्याउन खोजिरहेका इरानी डुङ्गाहरूलाई निशाना बनाइएको छ। कमाण्डले जारी गरेको विज्ञप्तिमा जारी युद्धविरामको समयमा पनि आफूहरूले आफ्ना बलहरूको रक्षा गर्ने कार्य जारी राखेको र संयमता अपनाइरहेको उल्लेख छ।

वार्ता र राष्ट्रपति ट्रम्पको अडान

• यो आक्रमण यस्तो समयमा भएको छ जब राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलगायत अमेरिकी अधिकारीहरूले वार्ता प्रगतिमा रहेको दाबी गर्दै आएका छन्।
• राष्ट्रपति ट्रम्पले सोमबार सामाजिक सञ्जालमा इरानको संवर्द्धित युरेनियम कि त अमेरिकालाई सुम्पेर नष्ट गर्नुपर्ने, कि त इरान वा अन्य स्वीकार्य स्थानमा नष्ट गरिनुपर्ने अडान दोहोर्‍याएका छन्।
• ट्रम्पले यस प्रक्रियाको निगरानीका लागि ‘एटमिक इनर्जी कमिसन’ वा सो सरहको निकायको भूमिका हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

शान्ति सम्झौता र चुनौतीहरू

• ट्रम्पले यसअघि शनिबार शान्ति सम्झौता नजिक रहेको सङ्केत दिएका थिए, तर पछि उनले वार्तालाई हतारमा निष्कर्षमा नपुर्‍याउन आफ्ना वार्ताकारहरूलाई निर्देशन दिएका छन्।
• राष्ट्रपति ट्रम्पले “सबैका लागि उत्कृष्ट सम्झौता हुनेछ वा कुनै पनि सम्झौता हुनेछैन” भन्दै, सम्झौता नभएमा पहिलेभन्दा बलियो र ठूलो युद्धमा फर्किने चेतावनी दिएका छन्।
• सम्झौताको प्रक्रियामा अरब राष्ट्रहरूलाई ‘अब्राहम एकर्ड्स’ मा हस्ताक्षर गर्न र इजरायलसँग सम्बन्ध सामान्य बनाउन ट्रम्पले आग्रह गरेका छन्।
• यद्यपि, केही रिपब्लिकन सांसदहरूले भने इरानलाई युद्धको फाइदा लिन नदिन भन्दै सम्झौताप्रति शङ्का व्यक्त गरेका छन्।

विश्व अर्थतन्त्र र तनाव

इरानको युद्धका कारण विश्व अर्थतन्त्र प्रभावित भएको छ। विशेष गरी विश्वको तेल आपूर्ति हुने मुख्य मार्ग ‘होर्मुज जलडमरू’ मा इरानले कडाइ गरेपछि र अमेरिका–इजरायलको आक्रमणपछि ऊर्जाको मूल्य आकाशिएको छ। इरानको आणविक कार्यक्रम र संवर्द्धित युरेनियमको भविष्यसँगै होर्मुज जलडमरूको नियन्त्रण वार्ताको सबैभन्दा पेचिलो विषय बनेको छ।