काठमाडौँ, १७ वैशाख । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा देखिएको तीव्र वृद्धि पुनः एक पटक राजनीतिक अभिव्यक्ति र भू–राजनीतिक तनावले वैश्विक अर्थतन्त्र कति संवेदनशील छ भन्ने देखाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध नाकाबन्दी कडा पार्ने संकेत दिएपछि कच्चा तेलको मूल्य एकैदिनमा १३ प्रतिशतभन्दा बढी बढ्नु केवल बजारको प्रतिक्रिया मात्र नभई राजनीतिक घोषणाले विश्व अर्थतन्त्रमा पार्ने प्रत्यक्ष असरको उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार तेल बजारमा यस्ता तीव्र उतार–चढावले दीर्घकालीन आपूर्ति–मागको आधारभन्दा बढी तत्कालीन राजनीतिक संकेत र डर–आधारित कारोबार हावी भएको देखाउँछ। यसले ऊर्जा बजारलाई अझै अस्थिर र अनुमान गर्न कठिन बनाइरहेको छ।

ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य १२० डलरभन्दा माथि पुग्नु, सन् २०२२ यताकै उच्च स्तरमा पुग्नु, केवल युद्ध वा आपूर्ति संकटको परिणाम मात्र नभई वित्तीय बजारमा बढ्दो संवेदनशीलताको संकेत पनि हो। मध्यपूर्वमा जारी तनाव र प्रमुख आपूर्ति मार्गहरूमा देखिएको जोखिमले मूल्यवृद्धिलाई थप मलजल गरेको छ।

तर, बजार विज्ञहरू भन्छन्—यस्ता राजनीतिक अभिव्यक्तिहरूले दीर्घकालीन ऊर्जा नीतिभन्दा बढी अल्पकालीन सट्टेबाजीलाई प्रोत्साहन गर्ने खतरा हुन्छ। परिणामस्वरूप, उपभोक्ता देशहरूमा मूल्यवृद्धि, मुद्रास्फीति र आर्थिक दबाब बढ्ने सम्भावना रहन्छ।

यस घटनाले फेरि देखाएको छ कि विश्व ऊर्जा बजार केवल आर्थिक नियमले मात्र होइन, राजनीतिक शक्ति संघर्ष र कूटनीतिक निर्णयहरूले पनि गहिरो रूपमा प्रभावित हुन्छ।