काठमाडौं । हङ्गेरीको इतिहासमा एउटा नयाँ अध्याय सुरु भएको छ । आइतबार (अप्रिल १२) भएको संसदीय निर्वाचनमा पीटर माग्यारको नेतृत्वमा रहेको टिज्जा पार्टी (Tisza Party) ले भारी मतान्तरले विजय हासिल गरेको छ । यससँगै प्रधानमन्त्री भिक्टर ओरबानको १६ वर्ष लामो शासनको अन्त्य भएको छ ।

मतगणना लगभग पूरा हुँदा प्राप्त नतिजाअनुसार :

• टिज्जा पार्टी (पीटर माग्यार) — ५३.६% मत, १३८ सिट (१९९ सदस्यीय संसद्मा दुई तिहाई बहुमत)
• फिडेस–केडिएनपी (भिक्टर ओरबान) — ३७.८% मत, ५५ सिट
• अन्य साना दलहरू — बाँकी ६ सिट

मतदानमा ७९.५१% मतदाताको सहभागिता रहेको थियो, जुन हङ्गेरीको लोकतान्त्रिक इतिहासमा रेकर्ड हो ।

ओरबानले हार स्वीकार गरे

निर्वाचनको राति नै भिक्टर ओरबानले आफ्नो हार स्वीकार गर्दै पीटर माग्यारलाई बधाई दिए । उनले यो परिणामलाई “दुखद तर स्पष्ट” भने । १६ वर्षदेखि निरन्तर सत्तामा रहेका ओरबानको शासनलाई “इलिबरल डेमोक्रेसी” को रूपमा चिनिन्थ्यो । उनले युरोपेली संघ (ईयू) सँग बारम्बार द्वन्द्व गरे, मिडिया र संस्थाहरूमा नियन्त्रण कायम गरे र राष्ट्रवादी नीति अपनाएका थिए ।

पीटर माग्यार को हुन् ?

४५ वर्षीय पीटर माग्यार पहिले ओरबानकै फिडेस पार्टीसँग निकट थिए । उनी कूटनीतिज्ञ र वकिलको रूपमा काम गरेका थिए । तर २०२४ को सुरुवातमा आफ्नी पूर्वपत्नी (ओरबान सरकारकी पूर्व न्यायमन्त्री) सँग जोडिएको भ्रष्टाचार काण्डपछि उनले ओरबानबाट अलगिए ।

माग्यारले टिज्जा पार्टीको नेतृत्व सम्हालेर भ्रष्टाचारविरुद्ध, कानुनी राज्य पुनःस्थापना, ईयू कोष अनलक र सुशासनको नारा दिए । उनको अभियानले युवा, मध्यम वर्ग र ओरबानबाट निराश मतदातालाई आकर्षित गर्‍यो ।

छोटो परिचय

• जन्म: १६ मार्च १९८१, बुडापेस्ट, हङ्गेरी
• पेशा: वकिल र राजनीतिज्ञ

उनको राजनीतिक यात्रा

• सुरुमा उनी भिक्टर ओरबान को फिडेस पार्टीका निकट थिए । उनी ओरबान सरकारमा विभिन्न पदमा काम गरे — ब्रसेल्समा कूटनीतिज्ञको रूपमा, प्रधानमन्त्री कार्यालयमा र राज्यका विभिन्न संस्थाहरूमा ।
• २०२४ को सुरुवातमा उनको पूर्वपत्नी (ओरबान सरकारकी पूर्व न्यायमन्त्री जुडित भार्गा) सँग जोडिएको ठूलो भ्रष्टाचार काण्डपछि उनी ओरबानबाट अलगिए ।
• त्यसपछि उनले सानो टिज्जा पार्टीको नेतृत्व सम्हाले र छोटो समयमै ठूलो जनसमर्थन जुटाए । उनको मुख्य नारा थियो — भ्रष्टाचारको अन्त्य, कानुनी राज्यको पुनर्स्थापना, ईयू सँग राम्रो सम्बन्ध र स्वच्छ हङ्गेरी निर्माण ।

उनको विशेषता

• उनी ओरबानकै पुरानो सहयोगी थिए, तर अहिले उनी ओरबानको सबैभन्दा ठूलो विरोधी बनेका छन् ।
• उनको शैली जोशिलो, जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिने र भ्रष्टाचारविरुद्ध कडा छ ।
• उनी दक्षिणपन्थी विचारधारा राख्छन् तर ओरबानको भन्दा बढी ईयू-मैत्री र सुशासनकेन्द्रित छन् ।
• उनले हङ्गेरीलाई पूर्व (रूस) तर्फ होइन, पश्चिम (ईयू) तर्फ लैजाने बताएका छन् ।

पीटर माग्यार हङ्गेरीको राजनीतिमा “इन्साइडरबाट विद्रोही” बनेका व्यक्ति हुन् । उनी अहिले हङ्गेरीको राजनीतिक परिवर्तनको मुख्य प्रतीक बनेका छन् ।

निर्वाचनको महत्व

• टिज्जा पार्टीले दुई तिहाई बहुमत प्राप्त गरेसँगै माग्यारले संविधान संशोधन गर्न, न्यायपालिका र संस्थाहरूमा सुधार गर्न र ओरबान कालका धेरै नीतिहरू परिवर्तन गर्न सक्नेछन् ।
• यो परिणामले हङ्गेरीको ईयू र नाटोसँगको सम्बन्ध सुधार्ने, अवरुद्ध ईयू कोष खोल्ने र भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने बाटो खोलिदिएको छ ।
• बुडापेस्ट लगायतका शहरहरूमा हजारौं मानिसहरूले हङ्गेरीको झण्डा बोकेर विजय मनाएका छन् ।

पीटर माग्यार vs विक्टर ओरबान : शैलीको तुलना

मुख्य भिन्नताहरू

• ओरबानको शैली: शक्ति केन्द्रीकरण, द्वन्द्व र विचारधारात्मक । उनले २०१० देखि नियमहरू परिवर्तन गरेर, मिडिया र संस्थाहरूमा नियन्त्रण कायम गरेर “अरू उदारवादी” प्रणाली बनाए । उनको शासनमा “हामी vs ब्रसेल्स/माइग्रेन्ट/उदारवादी” को कथा प्रमुख थियो ।
• माग्यारको शैली: ऊर्जावान, जनसँग प्रत्यक्ष र सुधारमुखी । उनी ओरबानकै राष्ट्रवादी भाषा प्रयोग गर्छन् तर त्यसलाई ओरबानको असफलता र भ्रष्टाचारविरुद्ध घुमाउँछन् । उनी “माफिया राज्य” लाई अन्त्य गर्ने, सुशासन कायम गर्ने र युरोपसँग राम्रो सम्बन्ध बनाउने कुरा गर्छन् । उनी संस्कृति युद्धभन्दा व्यावहारिक मुद्दा (स्वास्थ्य, शिक्षा, अर्थतन्त्र) मा बढी केन्द्रित छन् ।

साझा कुराहरू

• दुवैले राष्ट्रिय गौरव र देशभक्ति प्रयोग गर्छन् ।
• दुवैले ठूला सभा र सोसल मिडियालाई प्रभावकारी बनाउँछन् ।
• माग्यारले ओरबानकै शैलीको केही भाग (राष्ट्रवादी भाषा) अपनाएका छन् तर त्यसलाई भ्रष्टाचारविरोधी बनाएका छन् ।

मुख्य अन्तर

ओरबानले शक्ति केन्द्रीकरण र द्वन्द्व को राजनीति गरे भने माग्यारले भ्रष्टाचारको अन्त्य र सुशासन को राजनीति गरेका छन् । ओरबानले पश्चिमसँग द्वन्द्व बढाएर सत्तामा टिके, माग्यारले पश्चिमसँग सम्बन्ध सुधारेर EU कोष अनलक गर्ने र देशलाई “स्वच्छ र काम गर्ने” बनाउने वाचा गरेका छन् ।

२०२६ को जितपछि

माग्यारले दुई तिहाई बहुमत प्राप्त गरेका छन् । अब उनी संविधान संशोधन र ओरबानकालीन वफादार अधिकारीहरूलाई हटाउने योजना बनाइरहेका छन् । तर उनको आधारमा धेरै रूढिवादी मतदाता भएकाले प्रवासन, युक्रेन र सांस्कृतिक मुद्दामा पूर्ण रूपमा उल्टो मोड लिने सम्भावना कम छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया

युरोपेली नेताहरूले पीटर माग्यारलाई बधाई दिएका छन् । फ्रान्सका राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रों, जर्मनीका चान्सलर फ्रेडरिक मेर्‍ज र ईयू आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेयेनले यो परिणामलाई हङ्गेरीको लोकतन्त्रको लागि सकारात्मक मोडको रूपमा लिएका छन् ।

अब के हुन्छ ?

पीटर माग्यार मे २०२६ मा नयाँ संसद् बैठक बस्नासाथ प्रधानमन्त्री बन्ने तयारीमा छन् । उनको प्राथमिकता भ्रष्टाचार नियन्त्रण, संस्थागत सुधार, स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्र सुधार तथा ईयू सँगको सम्बन्ध सामान्य बनाउने रहेको छ ।

तर, उनी पूर्ण रूपमा वामपन्थी नीति अपनाउने छैनन् । उनी राष्ट्रवादी र रूढिवादी मतदातालाई पनि सम्बोधन गर्दै “स्वच्छ र कार्यक्षम हङ्गेरी” निर्माण गर्ने दाबी गरिरहेका छन् ।

यो निर्वाचन मध्य युरोपको राजनीतिमा ठूलो परिवर्तनको प्रतीक बनेको छ । १६ वर्षदेखि एक व्यक्तिको वर्चस्व रहेको हङ्गेरी अब नयाँ युगमा प्रवेश गर्दैछ । पीटर माग्यारको विजयले देखाएको छ — बलियो लोकतान्त्रिक विकल्प र जनताको आक्रोशले लामो समयसम्मको शासनलाई पनि परिवर्तन गर्न सक्छ ।