काठमाडौं : अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि सुरु गरेको संयुक्त सैन्य अभियान चौथो दिनमा प्रवेश गर्दै गर्दा यो द्वन्द्वले मध्यपूर्वको खाडी क्षेत्र, लेबनान र इरानको राजधानी तेहरानसम्म फैलिएको छ। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहु र रक्षा मन्त्री इजरायल काट्जले दक्षिणी लेबनानमा जमिनबाट आक्रमण (ग्राउन्ड इन्कर्सन) को अनुमति दिएका छन्। इजरायली सेनाले दर्जनौं स्थानमा नयाँ निकासी आदेश जारी गरेको छ।

अहिलेसम्मको लाइभ कभरेजका मुख्य घटनाक्रमहरू :

• लेबनानमा लडाइँ तीव्र : इजरायली सेनाले दक्षिणी लेबनानमा रणनीतिक स्थानहरू कब्जा गरेको छ। हिजबुल्लाहले उत्तरी इजरायलमा ड्रोन प्रहार गरेको छ। इजरायली हवाई हमलामा कम्तीमा ५२ जनाको मृत्यु भएको छ भने ३०,००० भन्दा बढी व्यक्ति विस्थापित भएका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थी निकायले यो संख्या अझ बढ्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।
• इरानमा हमला : अमेरिका र इजरायलका युद्ध विमानहरूले तेहरान र बेरुतमा एकसाथ ठूलो स्तरको हमला गरेका छन्। इरानी रेड क्रिसेन्ट सोसाइटीका अनुसार हमलामा ७८७ जनाको मृत्यु भएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (IAEA) ले इरानको नतान्ज फ्युल इन्चमेन्ट प्लान्टको प्रवेश भवनमा क्षति पुगेको पुष्टि गरेको छ।
• खाडी क्षेत्रमा विस्तार : यूएईमा १८६ मिसाइल र ८१२ ड्रोन प्रहार भएका छन्। ओमानका दुई बन्दरगाहमा ड्रोन हमला भएको छ। साउदी अरबको रियादस्थित अमेरिकी दूतावासमा ड्रोन आक्रमणबाट आगलागी भएको छ। कुनै हताहत भएको छैन तर भवनमा सामान्य क्षति पुगेको छ।
• अमेरिकी चेतावनी : अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले १४ मध्यपूर्वी देशहरूबाट आफ्ना नागरिकहरूलाई तुरुन्तै फर्कन आग्रह गरेको छ। सूचीमा बहरेन, इजिप्ट, इरान, इराक, इजरायल र प्यालेस्टाइन क्षेत्र, जोर्डन, कुवेत, लेबनान, ओमान, कतार, साउदी अरब, सिरिया, यूएई र यमन समावेश छन्। गैरआवश्यक कर्मचारी र परिवारलाई बहरेन, इराक, जोर्डन, कुवेत, कतार र यूएईबाट फिर्ता बोलाएको छ।
• इजरायली सेनाले तेहरानमा राष्ट्रपति कार्यालय र सुप्रिम नेशनल सिक्युरिटी काउन्सिलका भवनहरूमा हमला गरेको दाबी गरेको छ।
• इरानको इस्लामिक रेभोल्युसनरी गार्ड कोरका वरिष्ठ अधिकारीले होर्मुज जलडमरूमध्यबाट “एक थोपा तेल पनि पास हुन नदिने” चेतावनी दिएका छन्। यसले विश्व तेल आपूर्तिको २० प्रतिशत प्रभावित भएको छ।
• कतारले इरानी Su-24 बमवर्षक विमान दुईवटा खसेको दाबी गरेको छ। यो घटनाले इरानले खाडी देशहरूमा विमान पनि प्रयोग गरेको पहिलो प्रमाण हो।
• विश्व बजारमा तीव्र गिरावट : ब्रेन्ट क्रुड तेल ८३ डलर प्रति ब्यारेल नाघेको छ। प्राकृतिक ग्यासको मूल्य दोब्बरभन्दा बढी उक्लिएको छ। एसिया र युरोपका स्टक बजार ३–७ प्रतिशत घटेका छन्।

यो द्वन्द्वले ऊर्जा संकट, आपूर्ति शृंखला अवरोध र वैश्विक आर्थिक अस्थिरता निम्त्याउने जोखिम बढाएको छ। नेपालजस्ता तेल आयात–निर्भर देशहरूमा इन्धन मूल्य र दैनिक वस्तुको मूल्य बढ्ने सम्भावना छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले मध्यपूर्वमा रहेका नेपाली कामदारहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।