काठमाडौं, ९ फागुन । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्वव्यापी १० प्रतिशत ट्यारिफ (भन्सार शुल्क) लगाउने घोषणा गरेका छन् ।

बीबीसीका अनुसार ट्रम्पले ‘सेक्सन १२२’ नामक अहिलेसम्म प्रयोग नगरिएको कानुनअन्तर्गत अधिकतम १५ प्रतिशतसम्मको ट्यारिफ केही दिनका लागि लागू गर्ने घोषणा गरेका हुन् ।

ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीका अनुसार अमेरिकासँग यसअघि व्यापार सम्झौता गरेर ट्यारिफ दर घटाएका देशहरू अब पुरानै सहमतिभन्दा फरक १० प्रतिशतको विश्वव्यापी दरमा पर्नेछन् । यसमा बेलायत, भारत र युरोपेली संघलगायतका देश समावेश छन् ।

ती देशहरूले भने सम्झौताअनुसार दिएका सहुलियतहरू यथावत् पालना गर्नुपर्ने ट्रम्प प्रशासनको अपेक्षा रहेको बीबीसीले जनाएको छ ।

नेपालमा कस्तो असर?

नेपाल र अमेरिकाबीच ठूलो परिमाणको द्विपक्षीय व्यापार नभए पनि अमेरिका नेपाली वस्त्र, तयारी पोशाक, हस्तकला तथा केही कृषि–उत्पादनको प्रमुख बजारमध्ये एक हो । विशेष गरी नेपाली गलैंचा, पस्मिना, हस्तनिर्मित सामान र केही गार्मेन्ट उत्पादन अमेरिका निर्यात हुने गरेको छ ।

यदि अमेरिकाले सबै देशमाथि समान १० प्रतिशत अतिरिक्त ट्यारिफ लगायो भने नेपाली उत्पादनको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता घट्न सकछ ।

भारत, बंगलादेश वा भियतनामजस्ता प्रतिस्पर्धी देशका उत्पादनमाथि पनि समान दर लागे पनि मूल्य संवेदनशील बजारमा सानो शुल्क वृद्धिले समेत निर्यात घट्न सक्ने जोखिम हुन्छ ।

यद्यपि, नेपालले अमेरिकासँग पाउने केही विशेष व्यापारिक सुविधा कायम रह्यो वा रहेन भन्ने विषय स्पष्ट भइसकेको छैन ।

व्यापार तथा निर्यात क्षेत्रसँग सम्बद्ध अधिकारीहरूका अनुसार, “विश्वव्यापी दर” लागू भएमा त्यसले साना अर्थतन्त्रलाई पनि असर गर्न सक्छ, तर अन्तिम प्रभाव अमेरिकाको कार्यान्वयन ढाँचामा निर्भर रहनेछ।

ट्रम्पको यो घोषणाले गत वर्ष अमेरिका र विभिन्न देशबीच भएका व्यापार सम्झौताहरूको भविष्य अन्योलमा परेको छ। अमेरिकी नीति परिवर्तनले विश्व व्यापार प्रणालीमै अस्थिरता निम्त्याउने विश्लेषण भइरहेको छ।

नेपालजस्ता विकासशील मुलुकका लागि भने यस्तो नीति परिवर्तनले निर्यात रणनीति पुनरावलोकन गर्नुपर्ने संकेत दिएको छ। अब अमेरिकी प्रशासनको औपचारिक निर्णय र त्यसपछिको कार्यान्वयनले मात्र वास्तविक प्रभाव स्पष्ट पार्नेछ।