काठमाडौं ११, माघ : नेपालको राजनीतिक क्षेत्रमा आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको सरगर्मी बढिरहेको छ। यसबीच, पूर्व प्रधानमन्त्री तथा नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत प्रधानमन्त्री पदका उम्मेदवारहरूसँग सार्वजनिक बहस (पब्लिक डिबेट) का लागि चुनौती दिएपछि बहस चर्किएको छ। यो पोस्टमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता तथा प्रधानमन्त्री पदका उम्मेदवार बालेन्द्र शाह (बालेन) ले गरेको टिप्पणीले सामाजिक सञ्जालमा हलचल मच्चाएको छ।

सामाजिक अभियन्ता ई:ई (जसलाई सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय आलोचक तथा व्यंग्यकारका रूपमा चिनिन्छ) ले बालेनविरुद्ध कटाक्ष गर्दै व्यंग्यात्मक टिप्पणी गरेका छन्, जसले यो घटनालाई थप रोचक बनाएको छ।

निर्वाचनको सरगर्मी र सामाजिक सञ्जालको भूमिका

नेपालमा हालैका वर्षहरूमा सामाजिक सञ्जाल राजनीतिक बहसको प्रमुख मञ्च बनेको छ। विशेष गरी २०८२ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा विभिन्न दलहरूले आफ्ना एजेन्डा र उम्मेदवारहरूलाई सोसल मिडियामार्फत प्रचार गरिरहेका छन्। नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष ओली, झापा क्षेत्र नम्बर ५ बाट फेरि चुनाव लड्दैछन्, लामो समयदेखि सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय छन्। उनी प्रायः विपक्षीहरूलाई व्यंग्य गर्दै पोस्ट गर्छन्। यसपटक उनले ‘पुराना/नयाँ’ दलहरूको बहसलाई लक्षित गर्दै पोस्ट गरे, जसलाई धेरैले रास्वपाका बालेन शाहतर्फ इंगित गरेको ठानेका छन्।

बालेन शाह, जो पूर्व काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर थिए र हाल रास्वपाबाट प्रधानमन्त्री पदका उम्मेदवार घोषित छन्, युवा मतदाताहरूमाझ लोकप्रिय छन्। तर, उनको आक्रामक शैली र पुराना नेताहरूप्रतिको आलोचना प्रायः विवादास्पद हुन्छ। ई:ई भने सामाजिक अभियन्ता तथा व्यंग्यकार हुन्, जसले राजनीतिक घटनाहरूमा तिखो टिप्पणी गर्छन्। उनको यो कटाक्षले बालेनको ‘मौन रणनीति’ लाई लक्षित गरेको छ।

केपी ओलीको डिबेट चुनौती

आइतबार बिहान ओलीले फेसबुकमा लेखेका थिए : “नयाँ/पुराना सबै दलहरू अहिले चुनावमा होमिएका छन्। देश जलाउने र देश बनाउने पक्षबीच हुने यो प्रतिस्पर्धामा हाम्रो पार्टी नेकपा एमाले देश बनाउने तर्फबाट मैदानमा छ। फ्रेमिङ गरेर सामाजिक सञ्जालमा ल्याइएका प्रचार सामग्री मतदातालाई देखाएर आफ्नो वास्तविक चरित्र लुकाउने प्रवृत्ति देखिएकोले यस्तो पब्लिक डिबेट माग भएको हुन सक्छ। … यस्तो पब्लिक डिबेटमा आमनेसामने उभिएर यसअघि हामीले के के गर्‍यौं भन्ने तथ्य र अब कसरी काम गर्छौं भन्ने एजेन्डा प्रस्तुत गर्न म तयार छु।”

निर्वाचनमा रास्वपा जस्ता नयाँ दलहरूले ‘पुरानाले विगारे, हामीले देश बनाउँछौं’ जस्ता नारा दिएका छन्, जसलाई ओलीले ‘फ्रेमिङ’ भनेर व्यंग्य गरेका छन्। उनले सार्वजनिक मञ्चमा एजेन्डा र उपलब्धि प्रस्तुत गर्ने चुनौती दिएका छन्, जसले मतदातालाई सही निर्णय लिन मद्दत गर्ने दाबी गरेका छन्।

बालेन शाहको टिप्पणी : ‘हत्यारा’सँग डिबेट नगर्ने

ओलीको यो पोस्टमा बालेनले आक्रामक कमेन्ट गरे : “तपाईंहरूले आफैं २३ गते बच्चाहरू मारेको आतंकवाद लुकाउन २४ गते जलाएको हो। आफूलाई आतंकवादीचाहिँ कहिले स्वीकार्ने हो? त्योपछि अरू कुरा गरौंला। ७६ जना बच्चाको हत्यारा र उसको मतियारसँग एउटै मञ्चमा उभिनु भनेको म पनि त्यसमा सामेल भएको बुझिनेछ।”

बालेनले ओलीलाई ‘आतंकवादी’ र ‘हत्यारा’ भनेर आरोप लगाएका छन्, र २४ गते पार्टी कार्यालय जलाएको घटनालाई ‘आतंकवाद लुकाउने षड्यन्त्र’ भनेका छन्।

ई:ई:को कटाक्ष

बालेनको यो टिप्पणीपछि सामाजिक अभियन्ता ई:ई ले फेसबुकमा व्यंग्यात्मक पोस्ट गरे : “कुनै पनि भिडियो अन्तर्वार्ता नदिने र सार्वजनिक मञ्चमा डिबेट नगर्ने भावी प्रधानमन्त्रीको चुनावी रणनीति सही हो। चिप्लिनुभन्दा स्टेज म्यानेज्ड अपिएरेन्सेज गर्नु र स्टाटस ठोक्दै बस्नु बेस। त्यतिले दम पुगेकै छ। केपीको सान्दर्भिकता समाप्त भइसक्यो, तर भविष्यका लागि अझ अजंगको अर्को केपी चाहिएन त। जर्नलिस्टिक इन्टेग्रिटी र जिएल भएका कसैले २४ गतेको घटनाक्रम, महानगर प्रहरीको निर्ममता, निरन्तर कानुनीराजको उपहास, सामाजिक-आर्थिक नीति, गणतन्त्र-संघीयता-धर्म निरपेक्षता आदिबारे केरकार गर्‍यो भने पारा तातिएर, भोलकानो पड्केर उत्पात हुन सक्छ। त्यस्तो प्राकृतिक दुर्घटना हुन दिनु हुँदैन।”

यो कटाक्षले बालेनको चुनावी रणनीतिलाई प्रश्न गरेको छ—उनले अन्तर्वार्ता वा डिबेटबाट टाढा रहँदै सोसल मिडियामार्फत मात्र प्रचार गरिरहेका छन्, जसलाई ई:ई ले ‘प्राकृतिक दुर्घटना’ रोक्ने तरिका भनेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमा प्रतिक्रिया

यो घटनाक्रमपछि फेसबुक, एक्स (ट्विटर) र टिकटकमा तीव्र बहस चलेको छ। ओली समर्थकहरूले बालेनलाई ‘डराएको’ भनेका छन्, भने बालेन समर्थकहरूले ओलीलाई ‘पुरानो हत्यारा’ भन्दै आक्रमण गरेका छन्। ई:ई को पोस्टमा हजारौं लाइक र शेयर भएका छन्, जसमा केहीले यसलाई ‘सही व्यंग्य’ भनेका छन् भने केहीले ‘राजनीतिक पूर्वाग्रह’ भनेका छन्।

राजनीतिक प्रभाव

यो घटना झापा-५ मा ओली र बालेनबीचको प्रत्यक्ष भिडन्तको पूर्वसंकेत हो। ओलीले डिबेटको चुनौती दिएर आफूलाई ‘अनुभवी नेता’ को रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्, भने बालेनले पुराना घटनाहरू (जेनजी आन्दोलनको दमन) लाई उठाएर युवा मतदातालाई आकर्षित गर्ने प्रयास गरेका छन्। ई:ई को कटाक्षले भने बालेनको रणनीतिलाई कमजोर बनाएको छ—उनले सार्वजनिक मञ्चबाट टाढा रहँदै सोसल मिडिया-केन्द्रित अभियान चलाएका छन्, जसलाई ‘स्टेज म्यानेज्ड’ भनेर व्यंग्य गरिएको छ।

निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा यस्ता बहसहरूले मतदाताको ध्यान आकर्षित गर्न सक्छन्, तर ठोस एजेन्डा र जवाफदेहिताको अभावले राजनीतिक विश्वसनीयतामा प्रश्न उठाएको छ।