बालेनको उम्मेदवारी, आत्मदाहको घोषणा र मधेश–केन्द्रित सत्ता राजनीतिः एउटै मञ्चका धेरै सन्देश
काठमाडौं/जनकपुर ५ माघ । जनकपुरको मञ्च सोमबार केवल नाराबाजी र भाषणको स्थल रहेन । त्यो मञ्चबाट राष्ट्रिय राजनीतिका सम्भावित धुरीहरू एकैचोटि सार्वजनिक भए—प्रधानमन्त्रीको दाबी, आत्मदाहको चेतावनी, उम्मेदवारीको औपचारिकता र संरचनागत बहस ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को घोषणा सभाले मधेशलाई भावनात्मक मात्र होइन, निर्णायक राजनीतिक केन्द्र का रूपमा उभ्याउने प्रयास गर्यो ।
जनकपुरमै झापा–५ को टिकट
सभाको सबैभन्दा ठोस राजनीतिक घटनाक्रम भने बालेन्द्र शाह (बालेन) ले जनकपुरमै झापा–५ बाट प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको टिकट लिनु रह्यो ।
रास्वपा सभापति रवि लामिछानेमार्फत बालेनले टिकट लिएका हुन् । दुवै नेता पार्टीको सभाका लागि जनकपुर पुगेका बेला यो निर्णय सार्वजनिक भएको हो ।
यो घटनालाई रास्वपाभित्र बालेनलाई केवल ‘लोकप्रिय अनुहार’ नभई केन्द्रीय संसदीय राजनीतिमा औपचारिक रूपमा अघि सारिएको संकेत का रूपमा हेरिएको छ ।
‘मधेसीको छोरा भएर होइन, सही मान्छे आउने भएर’
आफ्नो पहिलो औपचारिक राजनीतिक सभामा बालेन शाहले मैथिली भाषाबाट भाषण सुरु गरे । भावनात्मक नाराभन्दा अलग्गै शैलीमा उनले मतदातालाई यस्तो आग्रह गरे—
‘मधेसीको छोरा प्रधानमन्त्री बन्नेवाला भएर घन्टीमा भोट हाल्ने होइन,’
‘सही मान्छेहरू आउनेवाला छन्, सही समय आउनेवाला छ, सही सरकार आउनेवाला छ—त्यही भएर घन्टीमा भोट हाल्नुस्।’
उनले प्रदेशलाई कमजोर बनाइ काठमाडौं धाउने बाध्यता अन्त्य गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।
‘काठमाडौंमा अधिकार माग्न होइन, घुम्न जान पाइने अवस्था बनाउनु पर्छ,’
उनको भनाइ थियो ।
मिटरव्याज पीडित र उखु किसानहरू काठमाडौं धाउन बाध्य भएको उदाहरण दिँदै बालेनले मेयर हुँदा आफूले अपेक्षित काम गर्न नसकेको स्वीकारोक्ति पनि दिए—जसलाई समर्थकहरूले ‘इमानदार आत्मस्वीकृति’ भने आलोचकहरूले ‘सीमित क्षमताको प्रमाण’ का रूपमा व्याख्या गरे ।
आत्मदाहको चेतावनीले तात्यो मञ्च
सभामा सबैभन्दा विवादास्पद र चर्चित अभिव्यक्ति भने डा. अमरेशकुमार सिंह को रह्यो । हालै रास्वपामा प्रवेश गरेका सिंहले बालेन प्रधानमन्त्री नबने जनकपुरमै आत्मदाह गर्ने चेतावनी दिए ।
‘हामी सीता माताका सन्तान हौं,’
‘बालेन प्रधानमन्त्री भएनन् भने म जनकपुरको धर्तीमै समाहित हुनेछु,’
उनले मञ्चबाट दोहोर्याए ।
गम्छा देखाउँदै ‘मधेशलाई प्रधानमन्त्री देऊ’ भन्दै भोट मागेको दृश्यले सभालाई भावनात्मक उन्मादको तहमा पुर्यायो ।
‘देशको भाग्य परिवर्तन मधेशबाटै’
रास्वपा नेतृ सोबिता गौतम ले मधेशलाई परिवर्तनको ऐतिहासिक केन्द्रका रूपमा चित्रित गरिन् ।
‘इतिहास बोकेको ठाउँ हो मधेश,’
‘अब यो देशको भाग्य परिवर्तन मधेशबाटै हुनुपर्छ,’
उनले भनिन् ।
आगामी निर्वाचनबाट मधेशका छोरा बालेन शाहलाई प्रधानमन्त्रीका रूपमा हेर्न चाहेको स्पष्ट सन्देश दिँदै उनले बालेनको प्रवेशसँगै पार्टी ‘पूर्ण’ भएको अनुभूति व्यक्त गरिन् । रवि लामिछाने र बालेनको उपस्थितिले देशले ‘आशा र भविष्य देखेको’ उनको भनाइ थियो ।
‘विकासको विगुल मधेशबाट’
नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी छाडेर रास्वपामा आएका रहबर अन्सारी ले मधेशका गाडिएका सपनाहरू अब विस्फोट हुने दाबी गरे ।
‘धेरै भाषण भए, तर सपना जमिनमुनि गाडिए,’
‘अब ती सपना ज्वालामुखीझैं फुट्नेछन्,’
उनले भने ।
उनका अनुसार रवि लामिछानेको त्याग र बालेन शाहको क्षमताको उद्घोष मधेशले गरिरहेको छ ।
प्रदेशसभा ‘पार्किङ’ बन्यो?
उपसभापति स्वर्णिम वाग्ले ले भावनात्मक बहसभन्दा माथि उठेर संरचनागत प्रश्न उठाए ।
‘प्रदेशसभा संघीय संसदमा पुग्न नसक्ने नेताहरूलाई पार्किङ गर्ने थलो बनाइयो,’
उनले आरोप लगाए ।
संघीयताप्रति प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै उनले प्रदेश संरचनामा प्रणालीगत सुधार अपरिहार्य भएको बताए ।
जनकपुरको समग्र सन्देश
जनकपुरको यो सभा—
- बालेनको औपचारिक उम्मेदवारी
- प्रधानमन्त्रीको आकांक्षा र प्रतीक निर्माण
- मधेश–केन्द्रित राजनीतिक पुनःपरिभाषा
- भावनात्मक राजनीति र संरचनागत आलोचना
सबैको संगम बन्यो ।
अब निर्णायक प्रश्न बाँकी छ—
जनकपुरबाट उठेको यो उद्घोष मतपेटिकासम्म पुगेर सत्ता–राजनीतिको यथार्थ बन्छ कि भीडको भावनामा सीमित रहन्छ?
प्रतिक्रिया दिनुहोस्