काठमाडौं, २१ पुस । काठमाडौंको वायु प्रदूषणले पार गर्यो खतराको तह पार गरेपछि सरकारले उपत्यकावासीलाई सचेत गराएको छ । स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्ने गरी वायु प्रदूषण बढेको भन्दै सरकारले आगो नबाल्न र आवश्यक नपरी घर बाहिर ननिस्कन सचेत गराएको हो ।

केहीदिन अघि नेपालको पश्चिमी भू–भाग हुँदै भित्रिएको पश्चिमी वायुको प्रभावले सोमबार बिहान यसपालिको पहिलो हिउँदे वर्षा त भयो तर त्यसले आकाश खुलाउन सकेन । मंगलबार पनि बिहानैदेखि घाम देखिएको छैन । हुस्सु लागेजस्तो काठमाडौं धुम्म भएको छ । भिजिबिलिटी पनि घटेको छ । दुई दिनसम्म घाम नलागे पनि काठमाडौं न्यूनतम तापक्रम भने घटेको छैन । बरू पहिलाभन्दा बढेको छ । पुस १६ गते काठमाडौंको न्यूनतम तापक्रम ०.८ डिग्री मापन भएको थियो भने आज ९ डिग्री सेल्सियस छ ।

तापक्रम बढेसँगै काठमाडौंको वायुको प्रदूषण पनि ह्वात्तै बढेको छ । सोमबार त काठमाडौंको वायु प्रदूषणले खतराको तह नै पार गर्यो । वायुको गुणस्तर एयर क्वालिटी इन्डेक्स (एक्वुआई)मा मापन गरिन्छ । एक्वुआई ५० सम्म हुनु राम्रो हो, ५० देखि १०० सम्मलाई मोडरेट मानिन्छ। एक्वुआई १५० सम्म पुग्दा संवेदनशील समूहलाई अस्वस्थकर हुन्छ । २०० सम्म पुगे सबैका लागि अस्वस्थ हुन्छ । एक्वुआई ३०० पुग्नु भनेको जोखिमपूर्ण हो । ३ सयभन्दा माथि जानु चाहिँ घातक हो ।

स्विट्जरल्याण्डको एक्युएआइआरका अनुसार सोमबार साँझ काठमाडौंको एयर क्वालिटी इन्डेक्स ४८७ पुगेको थियो । ‘हिउँदमा यस्तो त पहिला पनि हुन्थ्यो तर यसपालि त धेरै नै भयो, अहिले त यो खतराको लेभलभन्दा निकै माथि छ,’ विभागका उपमहानिर्देशक इन्दुविक्रम जोशीले भन्नुभयो ।

मौसमविद् ऋषिराम शर्मा मौसम, काठमाडौंको जनसंख्या र उपत्यकाको भू–बनावटले यस्तो भएको बताउनु हुन्छ । मौसमविद् शर्माका अनुसार यसपालि आएको पश्चिमी वायुको प्रणालीमा धेरै पानीको मात्रा थिएन। त्यही भएर बादल लागे पनि काठमाडौं र पूर्वी क्षेत्रमा ठूलो वर्षा हुन सकेन । रिलिज हुन नपाएको काठमाडौंको हावामा गाडी मोटर, इँटाभट्टाको धुँवा र धुलो मिसिएकाले प्रदूषण ह्वात्तै बढेको शर्माले बताउनु भयो ।

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले बुधबारसम्म पश्चिमी वायुको प्रभाव रहने बताएको छ । काठमाडौं यही अवस्थामा रहने भएकाले सरकारले नागरिकलाई अनावश्यक रूपमा बाहिर ननिस्कन पनि आग्रह गरेको छ । वातावरण विभागका उपमहानिर्देशक जोशीले बिभागले सूचना जारी गरेरै आमनागरिकलाई अत्यावश्यक नपरी बाहिर ननिस्कन, बुढाबुढी र बालबच्चाको विशेष ख्याल गर्न, सकभर कम गाडी चलाउन अनुरोध गरिएको जानकारी दिए। बुधबार प्रदूषण कम नभए सरकारसँग अनुरोध गरेर गाडीहरू जोर-बिजोर प्रणालीअनुसार सञ्चालन गर्नेजस्ता निर्णयमा जाने तयारी गरिएको विभागले जनाएको छ ।