वासिङ्टन डीसी / अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जबिच इरान युद्धलाई लिएर बढेको विवादका बीच पेन्टागनले जर्मनीबाट करिब ५,००० सैनिक फिर्ता बोलाउने घोषणा गरेको छ । पेन्टागनका मुख्य प्रवक्ता सन पार्नेलले शुक्रबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै युरोपमा सैन्य बलको स्थितिको “विस्तृत समीक्षा” पछि यो निर्णय लिइएको जानकारी दिएका छन्। यो सैन्य कटौती आगामी ६ देखि १२ महिनाभित्र सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ।

विवादको चुरो: इरान युद्ध र मर्जको टिप्पणी

यो निर्णय राष्ट्रपति ट्रम्प र चान्सलर मर्जबीचको व्यक्तिगत र राजनीतिक टकरावको परिणामका रूपमा हेरिएको छ। अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरीको अन्त्यमा इरानमा सुरु गरेको युद्धमा जर्मनीले पर्याप्त सहयोग नगरेको भन्दै ट्रम्पले केही हप्तादेखि असन्तुष्टि जनाउँदै आएका थिए।

विवाद तब चर्कियो जब चान्सलर मर्जले सोमबार जर्मन विद्यार्थीहरूसँग बोल्दै इरानी नेताहरूले अमेरिकालाई “अपमानित” गरेको टिप्पणी गरे। मर्जले भनेका थिए, “अमेरिकीहरू कुनै रणनीति बिना नै इरान युद्धमा होमिएका छन्, जबकि इरानीहरू वार्ता नगर्नमा निकै सिपालु छन्” ह्वाइट हाउसले यी टिप्पणीहरूलाई “अनुपयुक्त र सहयोगी नभएको” बताएको छ।

रणनीतिक परिवर्तनको सङ्केत

रक्षा मन्त्रालयका एक वरिष्ठ अधिकारीका अनुसार, यो कटौती ट्रम्प प्रशासनको युरोपबाट ध्यान हटाएर ‘वेस्टर्न हेमिस्फेयर’ र ‘इन्डो-प्यासिफिक’ क्षेत्रमा केन्द्रित हुने चाहनासँग सुसंगत छ। अमेरिकाले जर्मनीलाई “युरोपको नेतृत्वमा नेटो (NATO)” निर्माण गर्न आग्रह गरेको भए पनि जर्मनीले त्यसलाई नमानेको परिणामस्वरुप यो कदम चालिएको ती अधिकारीले दाबी गरे।

कटौतीको असर र राजनीतिक प्रतिक्रिया

यस घोषणाले जर्मनीमा तैनाथ एक ‘आर्मी ब्रिगेड कम्ब्याट टिम’ र यसै वर्ष पुग्ने भनिएको ‘लङ-रेन्ज फायर बटालियन’ लाई प्रत्यक्ष असर गर्नेछ。 ५,००० सैनिक फिर्ता भएपछि युरोपमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमा आक्रमण गर्नुभन्दा अघिको स्तरमा पुग्नेछ।

यस निर्णयको अमेरिकाभित्रै पनि विरोध सुरु भएको छ:

• प्रजातान्त्रिक दलको विरोध: सिनेट सशस्त्र सेवा समितिका शीर्ष डेमोक्र्याट ज्याक रिडले यसलाई भ्लादिमिर पुटिनका लागि “अमूल्य उपहार” भन्दै निर्णय फिर्ता लिन माग गरेका छन्। उनले यसले अमेरिकी प्रतिबद्धता राष्ट्रपतिको “मुड” मा भर पर्ने सन्देश दिएको बताए।
• संसदीय अड्चन: अमेरिकी कंग्रेसले यसअघि नै युरोपमा अमेरिकी सैनिकको सङ्ख्या ७६,००० भन्दा तल झार्नुअघि विस्तृत योजना पेश गर्नुपर्ने नियम बनाएको छ。 रिपब्लिकन सांसदहरूले समेत विगतमा यस्ता कटौतीको विरोध गरेका थिए।

जर्मनीले सन् २०३९ सम्ममा युरोपको सबैभन्दा बलियो सैन्य शक्ति बन्ने रणनीति सार्वजनिक गरेको र गत हप्ता मात्र जर्मनीका शीर्ष सैन्य अधिकारी जनरल कार्स्टेन ब्रेउरले वासिङ्टन भ्रमण गरी यसबारे छलफल गरेको सन्दर्भमा यो कटौतीको घोषणा आएको हो।