काठमाडौं, १७ माघ । कोशी प्रदेशको यो निर्वाचन केवल सिट–गणनाको प्रतिस्पर्धा मात्रै होइन, पुरानो राजनीतिक पुस्ताबाट नयाँ अनुहारतर्फको स्पष्ट मोडका रूपमा देखिन थालेको छ। दशकौँदेखि संसदीय राजनीतिमा प्रभाव जमाउँदै आएका पूर्वप्रधानमन्त्री, उपप्रधानमन्त्री, मन्त्री र केन्द्रीय नेताहरू यसपटक चुनावी मैदानमा नदेखिँदा कोशीको राजनीतिक नक्सा नै फेरिने संकेत देखिएको हो।

प्रदेशका १४ वटै जिल्लामा नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र नेकपा (एकीकृत समाजवादी/माओवादी पृष्ठभूमि) का स्थापित नेताहरूको अनुपस्थितिले चुनावी बहसको केन्द्र नै परिवर्तन भएको छ। जहाँ अघिल्ला निर्वाचनमा ‘हेभीवेट बनाम हेभीवेट’ को भिडन्त हुन्थ्यो, यसपटक भने नयाँ पुस्ता, दोस्रो तहका नेता र स्थानीय रूपमा उदाएका पात्रहरू अगाडि आएका छन्।

स्वेच्छिक विश्राम कि राजनीतिक बाध्यता?

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यी ठूला नामहरू मैदानबाहिर रहनुका कारण एउटै छैनन्। कतिपय नेताहरूले लामो राजनीतिक यात्रापछि स्वेच्छिक रूपमा विश्राम लिएको बताएका छन् भने कतिपय पार्टीभित्रको आन्तरिक शक्ति–सन्तुलन, टिकट वितरणको किचलो र गुटगत राजनीतिका कारण पछाडि हट्न बाध्य भएका छन्। केही नेताहरूले आफ्नो राजनीतिक छवि जोगाउने रणनीतिका रूपमा पनि उम्मेदवारी नदिएको आँकलन गरिएको छ।

पहाडदेखि तराईसम्म ‘खाली’ मैदान

ताप्लेजुङ र पाँचथरजस्ता पहाडी जिल्लाबाट सुरु भएको यो प्रवृत्ति तराईका राजनीतिक केन्द्रसम्म फैलिएको छ। ताप्लेजुङमा एमालेका उपमहासचिव तथा पूर्वमन्त्री योगेश भट्टराई, पूर्वमन्त्री टंक आङ्बुहाङ र कांग्रेसका पूर्वमन्त्री प्रतापप्रकाश हाङ्गाम उम्मेदवार नहुनु स्थानीय राजनीतिमा ठूलो परिवर्तनको संकेत मानिएको छ। पाँचथरमा पनि एमालेका बसन्त नेम्वाङ र कांग्रेसका भीष्मराज आङ्देम्बे मैदानबाहिर रहँदा नयाँ अनुहारहरू अघि सरेका छन्।

इलाममा पूर्वप्रधानमन्त्री झलनाथ खनालको अनुपस्थिति राष्ट्रिय स्तरमै चर्चाको विषय बन्यो। झापामा त झन् कांग्रेस उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मासहित कांग्रेस, एमाले र नेकपाका थुप्रै स्थापित नेता उम्मेदवार नबन्दा ‘राजनीतिक शक्ति केन्द्र’ मानिने जिल्लामा नयाँ प्रतिस्पर्धीहरूको भीड देखिएको छ।

मोरङ–सुनसरी : शक्ति केन्द्रमै ठूलो खालीपन

कोशीको राजनीतिक मुटु मानिने मोरङ र सुनसरीमा पुराना हस्तीहरूको लामो सूची नै बाहिरिएको छ। मोरङमा सुजाता कोइराला, महेश आचार्य, दिलीप गच्छदारदेखि लालबाबु पण्डितसम्मको अनुपस्थितिले चुनावी समीकरण पूर्ण रूपमा फेरिएको छ। सुनसरीमा पनि भीम आचार्य, प्रदीपकुमार भण्डारी, सरस्वती पोखरेलजस्ता नेताहरू मैदानमा नउत्रँदा मतदाताले नयाँ विकल्प खोज्नुपर्ने अवस्था आएको छ।

नयाँ पुस्ताको अवसर, ठूला अपेक्षा

पुराना अनुहारहरू बाहिरिँदा राजनीतिक ‘भ्याकुम’ बनेको छैन, बरु त्यो स्थान नयाँ उम्मेदवारहरूले भरिरहेका छन्। स्थानीय तहमा काम गरेर आएका नेता, युवाहरू र पहिलोपटक प्रतिनिधिसभा/प्रदेशसभाको सपना बोकेकाहरूका लागि यो निर्वाचन ऐतिहासिक अवसर बनेको छ। तर, यो अवसरसँगै ठूलो चुनौती पनि छ—पुराना नेताले बनाएको जनआधार र विश्वासलाई कसरी निरन्तरता दिने?

कोशीको राजनीतिमा टर्निङ प्वाइन्ट

यी सबै हस्ती कुनै समय नीति निर्माण तहमा बसेर काम गरिसकेका, आफ्ना क्षेत्रमा बलियो पकड बनाएका नेता हुन्। उनीहरूको अनुपस्थितिले यसपटकको नतिजा मात्र होइन, आगामी संसदीय अभ्यास, नेतृत्व विकास र पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलनमा समेत दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने निश्चित देखिन्छ।

संक्षेपमा, कोशी प्रदेशको यो निर्वाचन केवल ‘को जित्छ?’ भन्ने प्रश्नमा सीमित छैन। यो पुरानो राजनीतिक युगबाट नयाँ अध्यायतर्फको संक्रमण हो—जहाँ मतदाताले पनि अब नामभन्दा काम, इतिहासभन्दा भविष्य रोज्ने संकेत दिन थालेका छन्।