काठमाडौं, ७ फागुन । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले दलहरुले अभ्यास गरेको कुशासनले विद्रोहको जन्म भएको बताएकी छन् । ७६ औं राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवसको अवसरमा सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले भोलि आउने शासकले पनि युवालाई अपमान र तिरस्कार गरिरहे फेरि पनि विद्रोह हुने चेतावनी पनि दिएकी छन् ।‘म स्पष्ट रूपमा भन्न चाहन्छु, ‘युवालाई तिरस्कार गरेर कुनै राष्ट्र शान्त रहन सक्दैन । युवामा ऊर्जा छ, नैतिक क्रोध छ र परिवर्तनको आकांक्षा छ,’ उनले भनिन्, ‘उसले नातावाद, कृपावाद र भ्रष्टाचार सहँदैन । त्यो असन्तोषलाई दबाएर होइन, सम्बोधन गरेर मात्र राष्ट्र अघि बढ्न सक्छ ।’

उनले लोकतन्त्र भनेको केवल प्रक्रिया मात्र नएको बताएकी छन् । ‘लोकतन्त्रले नतिजा दिनुपर्छ । विधिको शासन आवश्यक छ तर प्रक्रियाको नाममा नागरिकलाई अल्झाएर राख्नु, ढिलासुस्ती, हैरानी र प्रताडना दिनु पनि लोकतन्त्रको अभ्यास होइन । यो त बेथिति हो।’प्रधानमन्त्री कार्कीले प्रजातन्त्र दिवस मनाइरहँदा पटक–पटकका परिवर्तनका उपलब्धि खोसिनु र जेनजी युवाको आन्दोलनसम्म आइपुग्दाको अवस्थाबारे आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने बताएकी छन् ।

उनले हामीले लोकतन्त्रको नारा मात्र भट्याएको तर लोकतान्त्रिक व्यवहार र संस्कारलाई संस्थागत गर्नै नचाहेको टिप्पणी गरिन् । ‘सिद्धान्तमा लोकतन्त्र आयो तर व्यवहारमा विभेदलाई नै प्रश्रय दिइरह्यौं । संविधानमा समानता लेख्यौं तर संरचनामा असमानतालाई नै जोगाइरह्यौं । एउटै वर्ग सत्तामा स्थायी रूपमा हालीमुहाली गरिरहने, स्रोत–साधनमा एकाधिकार जमाइरहने र राज्य संरचनामा पजनी चलाइरहने सिलसिलाको अन्त्य हुनै सकेन ।’उनले भनिन्, ‘यस्ता अपसंस्कृतिले राज्यप्रति विश्वास हराउँछ र विद्रोह जन्माउँछ’, कार्कीले भनिन्, ‘यहाँ त्यही भयो बजेट वितरणमा भएको मनोमानीलाई सम्झिऊँ । समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट प्राथमिकता साथ लाभ पाएकाहरूको सूची केलाऊँ । छात्रवृत्ति र रोजगारीमा गरिएको काखापाखा हेरौँ । अनि यहाँ विद्रोह नभएर के हुन्छ ?’सीमान्तकृत, पहुँचहीन र वञ्चित समुदायमाथि अन्याय, विभेद र बहिष्करण कायम राखेर लोकतन्त्र जीवित रहन नसक्ने उनको जिकिर छ । प्रजातन्त्रको वास्तविक झल्को आम मानिसको मुहारमा झल्किने आनन्ददायी मुस्कान र उनीहरूका निस्फिक्री निद्रामा झल्कनुपर्ने कार्कीको भनाइ छ ।

लोकतन्त्रको मुख्य चुनौती भ्रष्टाचार, स्रोतमा सीमित वर्गको हालीमुहाली र दण्डहीनता भएको भन्दै यही कारण ठूलो युवा पंक्ति पलायन भएको उनको निष्कर्ष छ ।