काठमाडौँ : बंगलादेशको १३औँ संसदीय निर्वाचन (फेब्रुअरी १२) को परिणामले स्पष्ट देखाएको छ— जुलाई २०२४ को विद्यार्थी विद्रोह (जसलाई ‘जेन जि क्रान्ति’ पनि भनिन्छ) बाट उदाएको नेशनल सिटिजन पार्टी (एनसीपी) ले आफ्नो पहिलो चुनावी परीक्षामा निकै कमजोर प्रदर्शन गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार एनसीपीले ३० क्षेत्रमा उम्मेदवारी दिएकोमा मात्र ६ सिट जितेको छ।

यो पार्टीका संयोजक नाहिद इस्लाम ले ढाका-११ क्षेत्रबाट जित हासिल गरेका छन्। उनीले ९३,८७२ मत प्राप्त गरे भने निकटतम प्रतिद्वन्द्वी बीएनपीका एमए कय्यूमले ९१,८३३ मत पाए। यो जितले नाहिदलाई बंगलादेशको संसद (जतिया सङ्सद) मा सबैभन्दा कान्छा सांसद बनाउने सम्भावना छ। तर, पार्टीका अन्य उम्मेदवारहरूको स्थिति दयनीय छ— धेरैले जमानत नै गुमाएका छन्, जसले उनीहरूको मत प्रतिशत १२.५% भन्दा कम रहेको संकेत गर्छ।

निर्वाचनको प्रमुख परिणाम

• बंगलादेश नेसनालिस्ट पार्टी (बीएनपी): २१२ सिट (दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत, २९९ प्रत्यक्ष निर्वाचित सिटमध्ये)। तारिक रहमानको नेतृत्वमा यो पार्टीले ऐतिहासिक जित हासिल गरेको छ। उनी निर्वासनपछि फर्किएका थिए र अब प्रधानमन्त्री बन्ने लगभग निश्चित छ।
• जमात-ए-इस्लामी (र यसको गठबन्धन): ६८ सिट (सर्वाधिक राम्रो प्रदर्शन, मुख्य विपक्षी बनेको)।
• नेशनल सिटिजन पार्टी (एनसीपी): ६ सिट (३० मध्ये मात्र)।
• अन्य/स्वतन्त्र: बाँकी सिटहरू।

कुल संसद ३५० सदस्यीय छ (३०० प्रत्यक्ष + ५० महिला आरक्षित)। मतदान प्रतिशत करिब ५९.४४% रहेको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ। साथै, विद्यार्थीहरूले माग गरेका संवैधानिक सुधार (प्रधानमन्त्रीको दुई कार्यकाल सीमा, द्विसदनात्मक संसद, महिला प्रतिनिधित्व वृद्धि आदि) लाई मतदाताले बहुमतले समर्थन गरेका छन्।

एनसीपीको हारका प्रमुख कारणहरू

विश्लेषकहरूका अनुसार:

• संगठनात्मक कमजोरी: पार्टीसँग ग्रासरुट स्तरको लामो अनुभव, स्थानीय कार्यकर्ता संजाल र चुनावी संरचना थिएन। सडक आन्दोलनमा सफल भए पनि चुनावी राजनीतिमा ‘साम, दाम, दण्ड, भेद’ जस्ता रणनीति आवश्यक पर्छ।
• गठबन्धनको गल्ती: एनसीपीले कतिपय क्षेत्रमा जमात-ए-इस्लामी सँग तालमेल गरेको थियो, जसले धर्मनिरपेक्ष तथा मध्यमार्गी युवा मतदातालाई टाढा बनायो।
• सामाजिक सञ्जाल vs वास्तविक मत: टिकटक, फेसबुकमा लाखौँ समर्थन देखिए पनि त्यो मतमा परिणत भएन। पुराना दलहरूको स्थापित संयन्त्र र मत बैंक बलियो रह्यो।
• अनुभवको अभाव: अधिकांश नेताहरू युवा र नयाँ थिए, जसले चुनावी प्रचार, मतदाता सम्पर्क र धाँधली रोक्ने क्षमता कमजोर बनायो।

एनसीपीले केही क्षेत्रमा मतगणनामा धाँधली भएको आरोप लगाएको छ र पुनः गणनाको माग गरेको छ, तर अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूले निर्वाचनलाई शान्तिपूर्ण र स्वीकार्य भनेका छन्।

एनसीपीका लागि यो हार एउटा पाठ हो। ६ सिट र नाहिदको जितले सानो आधार त दिएको छ, तर संसदीय राजनीतिमा स्थापित हुन वर्षौं लाग्न सक्छ। सामाजिक सञ्जालका ‘हिरो’ हरूले अब संगठन निर्माण, अनुभव आर्जन र रणनीति परिवर्तन गर्नुपर्ने देखिन्छ

तारिक रहमानको प्रोफाइल:

बंगलादेशको राजनीतिमा ‘जिया परिवार’ को उत्तराधिकारीका रूपमा चिनिने तारिक रहमान (Tarique Rahman) अब देशको नयाँ प्रधानमन्त्री बन्ने क्रममा छन्। १७ वर्षको निर्वासनपछि डिसेम्बर २०२५ मा स्वदेश फर्किएका उनले छोटो समयमै राजनीतिक पुनरागमन गरेका छन्।

व्यक्तिगत विवरण

• जन्म: नोभेम्बर २०, १९६५ (ढाका, पूर्वी पाकिस्तान—अहिलेको बंगलादेश)। उमेर: ६० वर्ष।
• उपनाम: तारिक जिया (Tarique Zia) वा पिनु (Pinu)।
• परिवार:
  • पिता: जियाउर रहमान (Ziaur Rahman)—बंगलादेशका पूर्व राष्ट्रपति (१९७७–१९८१), बीएनपीका संस्थापक तथा स्वतन्त्रता सेनानी।
  • आमा: खालेदा जिया (Khaleda Zia)—बंगलादेशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री (तीन पटक), बीएनपीकी पूर्व अध्यक्ष (हाल दिवंगत)।
  • उनी जिया परिवारका जेठा छोरा हुन्।
• शिक्षा: ढाका युनिभर्सिटीमा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध (International Relations) मा भर्ना भए तर दोस्रो वर्षमा नै छोडे। यसअघि एयर फोर्स स्कुलमा पढे। राजनीतिक तथा पारिवारिक जिम्मेवारीले औपचारिक शिक्षा पूरा हुन सकेन।

• स्वास्थ्य: २००७ मा जेलमा यातना खेप्दा मेरुदण्डमा समस्या आएको छ, जसले चिसो मौसममा दुखाइ हुन्छ।

राजनीतिक यात्रा

तारिक रहमानको राजनीतिक जीवन बीएनपीसँग जोडिएको छ, जुन उनको पिताले स्थापना गरेका थिए।

• १९८८ मा बोगुराको गाब्ताली उपजिल्ला शाखाबाट बीएनपीको प्राथमिक सदस्य बने।
• १९९० को दशकमा औपचारिक रूपमा सक्रिय भए, २००१ मा आमा खालेदा जियाको दोस्रो प्रधानमन्त्रीकालमा बीएनपीको सिनियर ज्वाइन्ट सेक्रेटरी जनरल बने।
• २००० को दशकमा ‘हाट-बजार’ कार्यक्रममार्फत ग्रासरुट स्तरमा पार्टी संगठन मजबुत बनाए।
• २००७ मा सेना समर्थित अन्तरिम सरकारले भ्रष्टाचार तथा घूसखोरीको आरोपमा पक्राउ गरे। जेलमा यातना खेपेपछि स्वास्थ्य उपचारका लागि २००८ मा लन्डन निर्वासन गए।
• निर्वासनमा रहँदा पनि बीएनपीको नेतृत्व गरे—२०१८ मा आमा खालेदा जिया पक्राउ परेपछि एक्टिङ चेयरम्यान बने। भिडियो लिंकमार्फत पार्टी सञ्चालन गरे।
• डिसेम्बर २०२५ मा स्वदेश फर्किए। जनवरी २०२६ मा बीएनपीको पूर्ण अध्यक्ष बने (आमाको निधनपछि)।
• २०२६ निर्वाचनमा ढाका-१७ र बोगुरा-६ दुवै क्षेत्रबाट जिते।

विवाद र आरोपहरू

तारिक रहमानमाथि भ्रष्टाचार, घूसखोरी तथा सत्ता दुरुपयोगका आरोप लागेका छन्। २००७ को पक्राउपछि धेरै मुद्दा चलाइए। तर, उनका समर्थकहरूले यी आरोपहरूलाई राजनीतिक प्रतिशोध भन्छन्। निर्वासनकालमा उनलाई ‘प्रभावशाली’ तर ‘विवादास्पद’ नेता मानिन्थ्यो।

वर्तमान स्थिति

२०२४ को विद्यार्थी विद्रोहले शेख हसिना सरकार ढालेपछि भएको पहिलो निर्वाचनमा बीएनपीको ठूलो जितले तारिक रहमानलाई प्रधानमन्त्री बनाउने बाटो खोलेको छ। उनी अब गणभवन (प्रधानमन्त्री निवास) मा बस्ने तयारीमा छन्।

उनको सरकारले २०२४ को विद्रोहको मागहरू (संवैधानिक सुधार, प्रधानमन्त्रीको दुई कार्यकाल सीमा, द्विसदनात्मक संसद, महिला प्रतिनिधित्व वृद्धि आदि) लाई सम्बोधन गर्ने अपेक्षा छ। भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि उनलाई बधाई दिएका छन् तथा द्विपक्षीय सम्बन्ध मजबुत बनाउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

तारिक रहमानको यात्रा—निर्वासनबाट सत्तासम्म—बंगलादेशको राजनीतिमा नयाँ अध्याय हो। तर, विगतका विवाद र चुनौतीहरूले उनको शासनलाई परीक्षा दिनेछ।