झापा–५ को मतदान तथ्यांक विश्लेषण

झापा–काठमाडौं, ९ माघ, एबीसी स्थलगत । आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचन झापा निर्वाचन क्षेत्र नं. ५ नेपालको सबैभन्दा चर्चित र प्रतिस्पर्धात्मक क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यो क्षेत्रमा केपी शर्मा ओली (नेकपा एमाले) र बालेन्द्र शाह (बालेन, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी) बीचको मुख्य भिडन्तले राष्ट्रिय ध्यान तानेको छ। तल यो क्षेत्रको मतदान तथ्यांक, विगतको नतिजा, मतदाता संरचना र २०८२ मा सम्भावित प्रभावको विस्तृत विश्लेषण प्रस्तुत गरिएको छ।

१. मतदाता संख्या र आधारभूत तथ्यांक (२०८२ निर्वाचन)

• कुल मतदाता : १,२३,४५६ (माघ ८, २०८२ सम्म दर्ता भएको आधिकारिक तथ्यांक अनुसार)
  • पुरुष : ६४,२१०
  • महिला : ५९,२४६
  • अन्य : ० (अथवा न्यूनतम)
• मतदान केन्द्र : १४८
• मतदान स्थल : ५२
• प्रमुख नगरपालिका/गाउँपालिका : दमक नगरपालिका, बिर्तामोड नगरपालिका, गौरादह नगरपालिका, कमल गाउँपालिका, बुद्धशान्ति गाउँपालिका, हल्दिबारी गाउँपालिका, बाह्रदशी गाउँपालिका आदि।
• युवा मतदाता (१८–४० वर्ष) : करिब ४२–४५% (अनुमानित) — यो समूह रास्वपातर्फ बढी झुक्ने देखिन्छ।

२. विगतका चुनावी नतिजा (प्रत्यक्ष मत)

• ओलीले दुवै पटक स्पष्ट बहुमत (४५–५०%+) ल्याएका छन्।
• २०७९ मा रास्वपाले समानुपातिकमा १८ हजार+ मत पाएको थियो — यो आधार २०८२ मा बालेनलाई फाइदा पुग्न सक्छ।

३. जातीय/समुदायगत मत संरचना

झापा–५ मा मिश्रित जनसंख्या छ :

४. मतदाता मनोविज्ञान र हालको प्रवृत्ति

माघ ६–९ गते दमक, बिर्तामोड र गौरादहमा गरेको प्रत्यक्ष कुराकानीबाट मुख्य प्रवृत्ति :

• ४० वर्षभन्दा माथिका मतदाता (४५–५५%) “ओलीले झापालाई चिनाए। सडक, अस्पताल, पुल—सबै उनकै पालामा भयो। बालेन नयाँ छन्, अनुभव छैन।” (प्रायः ओली पक्ष)
• १८–३५ वर्षका युवा (४०%+) “ओलीले धेरै गरे, तर भ्रष्टाचार र ढिलासुस्ती पनि बढ्यो। बालेनले काठमाडौंमा देखाएको कामले हामीलाई आशा छ। युवाले परिवर्तन चाहन्छ।” (प्रायः बालेन पक्ष)
• मधेसी/थारु समुदाय “ओलीले हाम्रो कुरा सुनेनन्। बालेन नयाँ छन्, हामीलाई पनि सुन्न सक्छन् कि?” (विभाजित, तर रास्वपातर्फ बढी झुकाव)
• महिला मतदाता “बालेनले महिला मुद्दामा बोल्छन्। तर ओलीले स्थिरता दिन्छन्।” (विभाजित)

५. सम्भावित मत : ओलीलाई ५०–५२% मत समर्थन, बालेनलाई २५-३०% (युवा तथा स्वतन्त्र मतबाट), बाँकी अन्य।

निष्कर्ष

झापा–५ मा मतदाताको मन दुई धारमा बाँडिएको छ :

• अनुभव र स्थिरता को विश्वास (ओली पक्ष)
• परिवर्तन र नयाँ सोच को चाहना (बालेन पक्ष)

युवा मतदाता (४०%+) र नयाँ पुस्ताको आकांक्षाले बालेनलाई बलियो बनाएको छ। तर ओलीको दशकौँको संगठन, व्यक्तिगत प्रभाव र विकासको विरासतले उनलाई अझै बलियो दाबेदार बनाएको छ। ओलीको वर्चस्व कायम रहने सम्भावना बढी छ, तर बालेनले ठूलो मतान्तर घटाउन सक्छन् यदि युवा मतदाता र स्वतन्त्रहरूले साथ दिए भने। यो चुनाव परम्परागत vs वैकल्पिक शक्तिको ठूलो परीक्षा बन्ने छ। फागुन २१ को नतिजाले यो क्षेत्रको मात्र होइन, समग्र नेपाली राजनीतिको भावी दिशा पनि तय गर्नेछ।

(यो विश्लेषण निर्वाचन आयोग तथ्यांक, २०७४/२०७९ नतिजा, जनगणना २०७८, प्रत्यक्ष मतदाता कुराकानी र स्थानीय राजनीतिक अवलोकनमा आधारित छ।)

दाहालको संयोजकत्वमा ५०१ सदस्यीय विशाल निर्वाचन परिचालन समिति गठन

यसैबीच ओलीको निर्वाचन क्षेत्र झापा ५ मा चुनाव परिचालनको जिम्मेवारी पोलिटब्युरो सदस्य देवेन्द्र दाहाललाई सुम्पिएको छ। गौरादहमा आज बसेको क्षेत्रीय समन्वय कमिटीको बैठकले दाहालको संयोजकत्वमा ५०१ सदस्यीय विशाल निर्वाचन परिचालन समिति गठन गरेको हो।

समितिको सहसंयोजकमा केन्द्रीय सदस्य दीपक कार्की र मेनुका काफ्ले तोकिएका छन् । संयोजक दाहाल २०४८ सालदेखि नै ओलीको चुनावी कमान्डरका रूपमा सक्रिय रहँदै आएका अनुभवी नेता हुन् । 

सहसंयोजक कार्की पूर्व सांसद तथा गौरादहका पूर्वगाविस अध्यक्ष हुन् भने अर्की सहसंयोजक काफ्ले कमल गाउँपालिकाकी निवर्तमान अध्यक्ष हुन्। निर्वाचन परिचालनलाई व्यवस्थित बनाउन ९ वटा उपसमिति र ६९ सदस्यीय सचिवालय समेत गठन गरिएको छ।

परिचालन समितिमा निर्वाचन क्षेत्रभित्र घर भएका केन्द्रीय सदस्यहरू, प्रदेश कमिटीका पदाधिकारी, जिल्ला कमिटीका सदस्यहरू र स्थानीय तहका निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरूलाई समेटिएको छ। एमाले केन्द्रीय सदस्य दीपक कार्कीका अनुसार कार्यालय सञ्चालन, प्रचारप्रसार, आर्थिक व्यवस्थापन, स्वयंसेवक परिचालन र कानुनी परामर्श लगायतका विभिन्न ९ वटा उपसमितिहरूले आफ्नो काम सुरु गरिसकेका छन्।

पार्टीका क्षेत्रीय संयोजक एवं परिचालन समितिका सचिव नारायण गौतमले अध्यक्ष ओलीलाई अत्यधिक मतले जिताउन सबै नेता र कार्यकर्ताहरू मतदाताको घरदैलोमा पुग्ने बताए। आगामी माघ १२ गतेभित्र वडा र टोल तहसम्मका प्रचार समितिहरू गठन गरिसक्ने निर्णय पनि बैठकले गरेको छ।