काठमाडौं १२ पुस । दक्षिण कोरियाली सांसदहरूले कार्यवाहक राष्ट्रपतिलाई पनि महअभियोग प्रस्तावबाट हटाउने निर्णयका पक्षमा मतदान गरेका छन् । यस घटनाले दक्षिण कोरियाको राजनीति अरु गहिरो संकटतिर सोझिएको बताइएको छ । दक्षिण कोरियाको संसदले शुक्रबार प्रधानमन्त्री र कार्यवाहक राष्ट्रपति हान डकसूलाई महाभियोग लगाउन मतदान गगरेको हो । संसदले राष्ट्रपति युन सुक योललाई उनको छोटो अवधिको सैनिक आदेशका कारण शक्ति खोस्नुभन्दा दुई हप्ताभन्दा कम समयपछि देशलाई राजनीतिक अराजकतामा धकेल्यो।

प्रमुख विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीले बिहीबार महाभियोग प्रस्ताव दर्ता गरेको हो ।
यो मतदान दुई हप्तामा दोस्रो प्रमुख इम्पिचमेन्ट हो । यस अघि राष्ट्रपति युनको असफल सैन्य कू प्रयासपछि उत्पन्न भएको हो ।

दक्षिण कोरियामा नेतृत्वको संकट शुक्रबार अझ गहिरियो जब सांसदहरूले दुई हप्ताभित्र दोस्रो राष्ट्रप्रमुख, कार्यवाहक राष्ट्रपति, लाई बर्खास्त गर्न मतदान गरे।

यसले दक्षिण कोरियामा राजनीतिक शून्यतालाई लामो समयसम्म बढाएको छ । राष्ट्रपति युन सुक योलले यस महिनामा देशलाई सैनिक शासनमा धकेल्ने घटनाको शोकको लहरका रुपमा विस्तार भएको छ ।
सांसदहरूले १४ डिसेम्बरमा राष्ट्रपति युनलाई सैनिक कानूनको कदमको कारण महाअभियोग मार्फत निलम्बन गरेर प्रधानमन्त्री हान डक–सू लाई कार्यवाहक राष्ट्रपति बनाएका थिए । हानको कार्यकाल पनि अत्यन्तै छोटो हुन पुग्यो । आज विपक्षी सांसदहरूले हान विरुद्धको महाअभियोग प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेका छन् ।
यो दक्षिण कोरियामा कुनै अन्तरिम राष्ट्रपतिलाई समेत महाअभियोग लगाइएको यो नै पहिलो घटना हो। अब सरकार र सैन्यको नेतृत्वको स्थिति के हो भन्ने कुरा अघि आएको राजनीतिक विश्लेषकहरुले बताएका छन । देश उत्तर कोरियाको आणविक धम्की र घरेलु आर्थिक चुनौतीहरूसँग जुधिरहेको बेला एशियाकै आर्थिक पावर हाउस मानिने सिओलको राजनीतिक अनिश्चितताले व्यापार र उपभोक्ता विश्वासलाई गिराएको न्यूर्योक टाइम्सले लेखेको छ ।

हालको इम्पिचमेन्टले “दुनियाँलाई यो देखाउँछ कि कोरियामा राजनीतिक अशान्ति लम्बिन सक्ने र थप गहिरिन सक्ने सम्भावना छ,” सिओलको म्योनजी विश्वविद्यालयका राजनीति शास्त्रका प्राध्यापक जोङ होइोकले इमेलमा भने। यसले “कोरिया द्वारा अहिलेसम्म निर्माण गरेको कूटनीति र आर्थिक स्थिति मा महत्वपूर्ण क्षति पुर्याउनेछ।ू

हानको इम्पिचमेन्टको अर्थ यो थियो कि वित्त मन्त्री र उपप्रधानमन्त्री चोई साङ(मोक अर्को कार्यवाहक राष्ट्रपति नियुक्त गर्न पर्नेछ। तर हान जस्तै चोईसँग पनि कुनै चुनावी म्यान्डेट छैन।

हानले संवैधानिक अदालतका रिक्त ३ जना न्यायधिश नियुक्त गरेर महाअभियोग प्रस्ताव पारित गरेर हटाइएका राष्ट्रपतिको बहिर्गमनलाई कानुनी मान्यता दिलाउने अभियानमा असहयोग गरेको आरोपमा उनीमा महाअभियोग लागइएको हो ।

सर्वोच्च अदालतका नौ जना न्यायधिश मध्ये रिक्त ३जनाको नियुक्ति पछि पनि अदालतले कस्तो निर्णय गर्ने थियो भन्ने कुरा भने स्पष्ट थिएन । कोरियाली संवैधानिक व्यवस्था अनुसार संसदबाट महाअभियोग प्रस्ताव पारित भएपछि सर्वोच्च अदालतको सर्वसम्मत वा कम्तीमा दुई तिहाई बहुमत न्यायधिशको मतले मात्र त्यो प्रस्तवालाई कार्यान्वयन गर्ने व्यवस्था छ । अहिले अदालतमा छ न्यायाधीश मात्र छन् । तीन जना यसै वर्ष उमेद हदका कारण अवकाशमा गएपछि रिक्त रहेको छ ।

विपक्षीहरूले हानलाई कार्यवाहक राष्ट्रपति भएर संवैधानिक अदालतका न्यायाधीशहरूको नियुक्तिमा हस्ताक्षर गर्न दबाब दिएका थिए। तर युनको सत्तारुढ दलले केवल निर्वाचति राष्ट्रपतिले मात्र न्यायाधीशहरूको नियुक्ति गर्ने अधिकार राख्दछ भन्ने अडान लिएपछि विवाद बढेको हो ।

हानले बिहीबार भनेका थिए उनले भनेका नामावलीलाई तबसम्म नियुक्त गर्न सक्दैनन् जबसम्म प्रतिस्पर्धी दलहरूले यसबारे सहमति जनाउँदैनन् । कार्यवाहक राष्ट्रपति भएको अवस्थामा न्यायधिश नियुक्ति गर्ने अधिकार छ कि छैन र को को न्यायाधीशहरू नियुक्त गरिनु पर्छ भन्ने विषय कानुनी रुपमा प्रष्ट छैन ।

विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीका मुख्य नेता पार्क चान–डेले बिहीबार रिपोर्टर्ससँग भने – हानका शब्दहरू “कार्यवाहक राष्ट्रपति को होइन, तर त्यो एक विद्रोहको स्वीकृति दिने व्यक्तिको शब्दहरू छन्।’

विपक्षले हानलाई ३ डिसेम्बरमा युनको सैनिक शासन घोषणा गर्ने काममा सघाएको आरोप लगाएको छ। सांसदहरूले युनलाई विद्रोहको आरोपमा आरोपित गरेका छन् ।

संवैधानिक अदालतसँग युनको पुनर्स्थापना वा हटाइने बारेमा निर्णय गर्नको लागि छ महिना सम्मको समय छ। युनको परीक्षण शुक्रबार सुरु भयो। उनले अदालतमा उपस्थिति जनाएनन्, तर उनका वकिलहरूद्वारा प्रतिनिधित्व गरिएका थिए।

युनलाई प्रहरी र अभियोजनकर्ताहरूले विद्रोहको आरोपमा अनुसन्धान गरिरहेका छन्, जसको कारण उनलाई गिरफ्तार पनि गर्न सकिन्छ।
शुक्रबार प्रहरीले राष्ट्रपति बसेको सुरक्षित घरमा छापा मारे जहाँ युनले सैनिक कानून लागू गर्ने बारेमा अधिकारीहरूसँग छलफल गरेको भन्ने आरोप छ, दक्षिण कोरियाली समाचार एजेन्सी योन्हापले उल्लेख गरेको छ ।

बिहीबार, वोन, जो यस वर्षको एशियाका सबैभन्दा कमजोर मुद्राहरू मध्ये एक बनेको थियो । , अमेरिकी डलरसँगको तुलनामा अघिल्लो वैश्विक आर्थिक मन्दीको समयमा देखिएका स्तरमा कोरियाली मुद्रा अवमुल्यन भएको हो ।

संसदमा विपक्षी दलको बहुमत छ। सत्तारुढ दलले कार्यवाहक राष्ट्रपतिलाई महाअभियोग लगाउन पनि दुई तिहाई आवश्य पर्ने बताउँदै आएका थिए भने विपक्षीले उनी प्रधानमन्त्री र कार्यबाहक राष्ट्रपति भएकाले साधारण बहुमतबाट हटाउन सकिने बताएका थिए ।

शुक्रबार, राष्ट्रिय सभाका सभापति, वू वोन शिकले घोषणा गरे – केवल १५१ भोटहरू ( बहुमत ( आवश्यक पर्छ ।

सिओलको कोरिया विश्वविद्यालयका कानून प्राध्यापक चा जिनाले हानलाई बहुमतको मतदानमा हटाउन सकिने बताए । उनी “दक्षिण कोरियामा कार्यवाहक राष्ट्रपति मात्र हुन् वास्तवमै राष्ट्रपति होइनन् र केवल प्रधान मन्त्रीको रूपमा उनले काम गरिहेको मात्र हो ।