काठमाडौँ | कहिले ‘लंग डक’ (कार्यकालको अन्त्यतिर शक्तिहीन) भनेर खारेज गरिएका फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रों पछिल्ला दिनमा फेरि प्रभाव जमाउन थालेका छन्। डेनमार्क र ग्रिनल्यान्डको पक्षमा खुलेर उभिँदा—र त्यो पनि निलो टिन्ट भएका एभिएटर सनग्लाससहित—उनले केवल स्टाइल मात्र होइन, कूटनीतिक सन्देश पनि स्पष्ट पारे: युरोपले दबाबका राजनीतिसँग झुक्न हुँदैन।

बुधबार पेरिसमा डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेट्टे फ्रेडरिक्सेन र ग्रिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री जेन्स–फ्रेडरिक निल्सेनलाई भोजमा स्वागत गर्दा पनि म्याक्रोंले उही सनग्लास लगाएका थिए। गत साता स्विट्जरल्यान्डको दाभोसमा भएको विश्व आर्थिक मञ्च (डब्लूईएफ) मा दिएको भाषणदेखि नै ती सनग्लास म्याक्रोंको आत्मविश्वास र ‘टप गन’ शैलीको प्रतीकजस्तै बनेका छन्। आँखाको चिकित्सकीय कारणले लगाउनुपरेको भए पनि सामाजिक सञ्जालमा ती सनग्लास ‘मिम’ बने।

दाभोसमा म्याक्रोंको सन्देश स्पष्ट थियो—अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आक्रामक भू–राजनीतिक दृष्टिकोणबीच फ्रान्स आफ्ना छिमेकीसँग दृढतापूर्वक उभिनेछ। उनले ग्रिनल्यान्डलाई “सम्पूर्ण युरोपका लागि रणनीतिक चेतावनी” भने। उनको भाषणमा पटक–पटक दोहोरिएको अंग्रेजी वाक्यांश “for sure” फ्रान्समै भाइरल बन्यो। वर्षौँदेखि अलोकप्रिय पेन्सन सुधार लागू गरेपछि आलोचनाको चपेटामा परेका म्याक्रोंलाई यसले असामान्य समर्थन दिलायो।

घरदेशमै पनि केही राहतका संकेत देखिएका छन्। नयाँ प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले संसदको अस्तव्यस्त अवस्थाबीच बजेट पारित गर्ने चरणमा छन्। यसअघि म्याक्रोंका दुई प्रधानमन्त्री यही चुनौतीका कारण असफल भएका थिए। सन् २०२४ मा संसदीय निर्वाचन घोषणा गर्ने ‘गलत निर्णय’पछि पहिलो पटक फ्रान्स तुलनात्मक राजनीतिक स्थिरतातर्फ उन्मुख देखिएको छ—कम्तीमा आगामी वर्षको राष्ट्रपति निर्वाचनसम्म।

एक समय फ्रान्सेली राष्ट्रपतिमध्ये सबैभन्दा कम लोकप्रियताको नजिक पुगेका म्याक्रोंको अनुमोदन दर हालै दुई प्रतिशत बिन्दुले बढेर २० प्रतिशत पुगेको छ। यो अझै कमजोर आँकडा भए पनि सुधारको संकेत हो।

अब प्रश्न उठ्छ—यो ढिलो आएको पुनरागमनसँग म्याक्रोंले के गर्छन्? कार्यकाल सकिन एक वर्षभन्दा अलि बढी बाँकी हुँदा, के उनले युरोपलाई ट्रम्पको ‘बलियो नै सही’ प्रकारको विश्वदृष्टिकोणको सामना गर्न नेतृत्व दिन सक्छन्? के उनले सन् २०१७ देखि जोड दिँदै आएको ‘युरोपको रणनीतिक आत्मनिर्भरता’ (strategic autonomy) को दृष्टि साकार पार्न सक्छन्?

पेरिसस्थित जाँ–जोरेस फाउन्डेसनका विश्लेषक राफाएल लोर्का भन्छन्, “यो अब उहाँकै हातमा छ। उहाँले आफ्नो छाप छोडिसक्नुभएको छ। अब पहल लिनुपर्छ। परिस्थितिको यो मेलजोल उहाँका लागि लगभग वरदानजस्तै हो।”

घरेलु उथलपुथल केही समयका लागि थामिएकोले म्याक्रोंमाथि राजीनामा दिन वा समयअगावै निर्वाचन गराउने दबाब छैन। यसले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सक्रिय हुन स्वतन्त्रता दिनेछ। तर चुनौतीहरू प्रशस्त छन्—युरोपको विभाजित नेतृत्व, फ्रान्स–जर्मनीबीचको मतभेद, र सीमित आर्थिक क्षमता।

युरोपेली संघभित्र रक्षा नीति समन्वय बढ्दै जाँदा फ्रान्सको आन्तरिक अस्थिरताले उसको प्रभाव घटाएको छ। बेलायतलाई साझा सैन्य खरिद प्रणालीमा पूर्ण भूमिका दिने विषयमा फ्रान्स अनिच्छुक देखिएको छ। जर्मनीसँगको खटपटले नयाँ पुस्ताको युरोपेली लडाकु विमान योजनासमेत अल्झिएको छ। नाटो सदस्यले सन् २०३५ सम्म कुल गार्हस्थ उत्पादनको ५ प्रतिशत रक्षा खर्च गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि फ्रान्स हालको खर्चदरले त्यो लक्ष्य भेट्ने अवस्थामा छैन।

यसबाहेक, आगामी निर्वाचनको तयारीमा रहेका दलहरू म्याक्रोंको ‘विरासत’लाई बलियो बनाउन खासै उत्साहित देखिँदैनन्। युरेसिया ग्रुपका फ्रान्स विज्ञ मुज्तबा रहमान भन्छन्, “सरकारसँग संसदमा बहुमत छैन। अरू दलको प्रोत्साहन भनेको म्याक्रोंबाट दूरी बनाउनु हो।”

अझै चिन्ताको विषय—सर्वेक्षणमा अग्रस्थानमा रहेको अतिदक्षिणपन्थी ‘नेसनल र्‍याली’ पार्टीले अर्को वर्ष सत्ता सम्हाल्ने सम्भावना। त्यसो भयो भने युक्रेनको युरोपेली संघ सदस्यतादेखि रूसप्रतिको धारणा सम्म फ्रान्सको भूमिका फेरिन सक्छ।

डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री फ्रेडरिक्सेनले म्याक्रोंको समर्थनका लागि धन्यवाद दिँदै युरोपको गठबन्धन निर्माणमा फ्रान्सको घरेलु राजनीति बाधक बनेको टिप्पणी पनि गरिन्। फ्रान्सले मर्कोसुर व्यापार सम्झौताविरुद्ध मतदान गरेको विषयमा उनले असन्तुष्टि व्यक्त गरिन्—“छिटो बदलिँदो संसारमा हामीलाई भरपर्दा साझेदार चाहिन्छ,” उनले भनिन्।

यद्यपि रक्षा, सुरक्षा र विदेश नीतिमा फ्रान्सेली राष्ट्रपतिलाई ठूलो अधिकार हुन्छ—र म्याक्रोंले त्यसको उपयोग गरेका छन्। बेलायतका प्रधानमन्त्री केयर स्टार्मरसँग मिलेर उनले युक्रेनलाई सुरक्षित राख्ने ‘कोएलिसन अफ द विलिङ’ गठनमा अग्रणी भूमिका खेले। गत डिसेम्बरमा ग्रिनल्यान्डको राजधानी नूक भ्रमण गर्दै उनले स्पष्ट भने, “ग्रिनल्यान्ड न बिक्रीका लागि हो, न कब्जाका लागि।” फ्रान्सले छिट्टै नूकमा दूतावास खोल्ने घोषणा पनि गरिसकेको छ।

नौ वर्षे कार्यकालको अन्त्यतिर पुग्दा युरोपेली नेताहरू म्याक्रोंको आत्मनिर्भर युरोपको आह्वानतर्फ क्रमशः आकर्षित हुँदैछन्। जर्मन मार्शल फन्डकी सिनियर फेलो जर्जिना राइट भन्छिन्, “युरोपले आफ्नो रक्षा जिम्मेवारी लिनुपर्छ भन्ने कुरा सबैभन्दा पहिले उठाउने नेतामध्ये म्याक्रों एक हुन्—उहाँसँग त्यसको ‘विश्वसनीयता’ छ।”

दाभोसमा क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीको भाषण जति ओजपूर्ण नभए पनि म्याक्रोंको अनौपचारिक शैली—फ्रान्सेली उच्चारणसहितको ‘for sure’—उनको देश क्यानडामा हिट बन्यो। ‘हामी गुन्डागर्दीभन्दा सम्मानलाई प्राथमिकता दिन्छौँ’ भन्ने उनको सन्देश फ्रान्सेली जनमानससँग मेल खायो।

तर सीमित कार्यकाल र कमजोर लोकप्रियताले उनको दायरा बाँधेको छ। ट्रम्पले हालै भने, “म म्याक्रोंलाई मन पराउँछु, तर उहाँ धेरै समय रहनेवाला छैनन्।” फ्रान्समा अब प्रश्न स्पष्ट छ—म्याक्रोंपछिको फ्रान्समा को?

जसरी रहमानले भने, “सायद अहिलेको अवस्था नै सबैभन्दा राम्रो हो।”

न्यूयोर्क टाइम्स लगायतबाट