काठमाडौं, ६ साउन ।  विशेषतः महिलाहरुको लागि विशेष मानिने साउन महिनालाई चाडपर्वको मौसमको रुपमा पनि लिईन्छ । साउनसगै नेपाली समाजमा विभिन्न धार्मिक तथा सास्कृतिक पर्वहरु क्रमशः आउने गर्दछन् । यस वर्ष भने कोरोना महामारीका कारण यी सबै परम्परागत संस्कृतिहरुमा पनि प्रत्यक्ष रुपमा प्रभाव परिरहेको छ ।

कोरोनाको जोखिम–जोखिममै हाम्रा विभिन्न चाडपर्वहरु जसोतसो गुज्रिरहेका छन् । होली, चैते दशैं, ईद, मातातिर्थ औंसी, गुरुपूर्णिमा, वैशाखे पूर्णिमा, बुद्ध जयन्ती लगायतका दर्जनांै हाम्रा धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराहरुमा यस वर्ष कोरोनाको प्रभाव प¥यो । जसको कारण बहुजातिय, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक नेपाली समाजको सा“स्कृतिक तथा सामाजिक आयामहरुमा प्रभाव परिरहेको छ । पछिल्लो समय पचासौं हजारको भीड लाने विस्केट जात्रा, गठेमंगल लगायत उपत्यकाका मौलिक चाडपर्व र जात्राहरु नै प्रभावित बने, लिंगो उभ्याउन समेत सकिएन, भक्तपुर नगरपालिकाका प्रमुख सुनील प्रजापति भन्नुहुन्छ – भक्तपुरमा पनि भैरवनाथको रथ तानिएन, मत्स्यन्द्रनाथको रथ यात्रा पनि स्थगित भयो ।

त्यसो त साउन महिना सुरु भएसगै नेपाली समाजका विभिन्न मौलिक चाडपर्व एवम् परम्परागत संस्कार, संस्कृतिको याम सुरु भएको छ । तर, कोरोनाका कारण आउदै गरेको जनैपूर्णिमा, गाईजात्रा, रोपाईजात्रा र हिलो जात्राहरुमा पनि प्रभाव पुग्ने निश्चित भएको छ । विशेषगरी आफ्नो मृत आफन्तको सम्झनामा हजारौं, लाखौंको संख्यामा मनाईदै आएको गाईजात्रा पनि यस वर्ष पूर्ण रुपले स्थगित हुने पक्का जस्तै भएको छ, जसले गर्दा सांस्कृतिक एवम् भावानात्मक पक्षमा पनि प्रभाव पर्ने देखिएको छ । तथापि, यो समयमा भीडभाडजन्य क्रियालापहरु नगर्न सरोकारवालाहरुले आग्रह गरिरहेका छन् ।

साउनको पहिलो सोमबार, विगतका वर्षहरुमा काठमाडौंको पशुपतिनाथ मन्दिरमा श्रद्धालुहरुको ठूलो घुईचो लाग्ने गथ्र्यो । तर, यस वर्ष भने पशुपति सुनसान छ । पशुपति विकास कोषले धर्म गर्नलाई मन्दिरमै आउनुभन्दा कोरोनाको जोखिम बढिरहेको बेला जो, जहा“ छौं, त्यही बसेर अन्य प्राणीहरुको सेवा गर्न आग्रह गरिरहेको छ । कोषका सदस्य सचिव डाक्टर प्रदीप ढकालले लकडाउनका बेला पशुपंक्षी, कुकुर लगायत आफ्नो घर वरपर रहेका दिनदुखीहरुलाई सेवा गर्न आग्रह गर्नुभएको हो ।

विविधतामा एकता रहेको हाम्रो समाजमा कोरोनाका कारण विभिन्न चाडपर्वहरुमा पनि प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्षरुपमा प्रभाव पुगिरहेको छ । तथापि, यो समय कोरोनाबाट सुरक्षित छौं भन्न सकिने अवस्था छैन, यसर्थ, कोरोना महामारीको समयमा आवश्यक सुरक्षा अप्नाई लकडाउनको पूर्णरुपमा पालना गर्न आवश्यक छ ।