काठमाडौं । पाकिस्तानको राजधानी इस्लामावाद मा जारी अमेरिका–इरान उच्चस्तरीय शान्ति वार्ताले ऐतिहासिक मोड लिएको भए पनि ठोस सहमति अझै नजुटेको देखिएको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स ले वार्तामा “अहिलेसम्म कुनै सम्झौता नभएको” स्पष्ट पार्दै अमेरिका तर्फबाट “सबैभन्दा राम्रो र अन्तिम प्रस्ताव” प्रस्तुत गरिसकेको बताएका छन्।

भान्सका अनुसार, वासिङ्टनले इरान बाट परमाणु कार्यक्रमबारे स्पष्ट प्रतिबद्धता चाहेको छ। अमेरिकाको नयाँ अडान भने अझ कडा देखिएको छ—इरानले केवल परमाणु हतियार विकास रोक्ने मात्र होइन, भविष्यमा त्यस्तो सोचसमेत नराख्ने प्रतिवद्धता दिनुपर्ने माग गरिएको छ।

वार्ता जारी, तर अवरोध गहिरो

इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, वार्ता दोस्रो दिन पनि जारी रहनेछ। तर हर्मुज जलडमरूमध्य मुख्य विवादको केन्द्रमा रहेको छ। अमेरिका यो जलमार्ग स्वतन्त्र रूपमा सञ्चालन हुनुपर्नेमा अडिग छ भने इरानले आफ्नो नियन्त्रण र सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएको छ।

इरानले अमेरिकी दाबी अस्वीकार गर्दै आफ्नो अनुमति बिना कुनै पनि सैन्य जहाज उक्त जलमार्ग पार गर्न खोजे “कडा प्रतिक्रिया” दिने चेतावनी दिएको छ।

‘ब्रेकथ्रु छैन, तर ब्रेकडाउन पनि छैन’

वार्ताका क्रममा करिब पाँच चरणका छलफल भएको जनाइएको छ। दुवै पक्षबीच प्रस्ताव र प्रतिप्रस्ताव आदान–प्रदान भए पनि अन्तिम सहमति निस्किएको छैन। स्रोतहरूका अनुसार, “सम्झौता नभए पनि वार्ता पूर्ण रूपमा विफल भएको छैन”—यो अवस्थालाई कूटनीतिक रूपमा सकारात्मक संकेत मानिएको छ।

इरानी पक्षले भने अमेरिका वार्तामार्फत “युद्धबाट हासिल गर्न नसकेको सबै कुरा मागिरहेको” आरोप लगाएको छ। विशेषगरी हर्मुज जलडमरूमध्य, परमाणु अधिकार र आर्थिक प्रतिबन्धका विषयमा मतभेद तीव्र छन्।

ट्रम्पको फरक सन्देश

यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले वार्ताको नतिजा जे भए पनि अमेरिका “पहिल्यै जितिसकेको” दाबी गरेका छन्। उनले वार्तामा सक्रिय रूपमा संलग्न नभई अन्य कार्यक्रममा व्यस्त देखिनुले पनि वासिङ्टनको रणनीतिमा अस्पष्टता देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।

पाकिस्तानको मध्यस्थता: अझै कायम

विश्लेषकहरूका अनुसार, सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको वार्ताको ढोका अझै खुला रहनु हो। पाकिस्तान को मध्यस्थतामा सुरु भएको यो संवाद प्रक्रिया जारी रहनु नै भविष्यका सम्भावित सम्झौताका लागि आधार बन्न सक्छ।

विशेषज्ञहरूको भनाइमा, ओमानजस्ता देशहरूले पहिले छुट्टाछुट्टै वार्ता गराए पनि पाकिस्तानले दुवै पक्षलाई एउटै टेबलमा ल्याउनु ठूलो कूटनीतिक सफलता हो।

निष्कर्ष: अनिश्चितता बीच आशा

हालसम्मको अवस्थाले देखाउँछ—वार्ता कठिन छ, अवरोध धेरै छन्, तर संवाद जीवित छ। अन्तिम सम्झौता हुन अझै समय लाग्न सक्छ, तर यो प्रक्रिया नै मध्यपूर्वको भविष्य निर्धारण गर्ने दिशातर्फ अघि बढिरहेको संकेत मानिएको छ।