काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका र इरानबीच “अत्यन्त गहिरो” स्तरको वार्ता भइरहेको बताएका छन्। उनले भनेका छन्, “जे भए पनि, अन्ततः जित हाम्रो नै हुनेछ।”

हाल पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा अमेरिका र इरानबीच घण्टौँ लामो युद्धविराम वार्ता जारी छ। १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि पहिलोपटक दुवै देशका उच्चस्तरीय प्रतिनिधिहरू प्रत्यक्ष रूपमा वार्तामा बसेका हुन्, जसलाई विश्व राजनीतिमा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ।

अमेरिकी टोलीको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले गरिरहेका छन्। इरानतर्फबाट विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीसहित वरिष्ठ अधिकारीहरू वार्तामा सहभागी छन्। वार्ताअघि दुवै पक्षले पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शेहबाज शरीफसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गरेका थिए।

यसबीच, मध्यपूर्वमा तनाव अझै कायम छ। इजरायलले लेबननमाथि आक्रमण जारी राखेको छ, जसका कारण मार्च सुरु भएयता २,०२० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भइसकेको लेबननको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

उता, अमेरिका–इरान वार्ताको समानान्तर रूपमा इजरायल र लेबननबीच पनि कूटनीतिक सम्पर्क सुरु भएको संकेत देखिएको छ। दुवै देशका अमेरिकी राजदूतहरूले पहिलोपटक प्रत्यक्ष फोन संवाद गरेका छन्, र आगामी साता अमेरिकामा औपचारिक युद्धविराम वार्ता हुने अपेक्षा गरिएको छ।

समग्रमा, इस्लामाबादमा भइरहेको अमेरिका–इरान संवाद केवल दुई देशबीचको वार्ता मात्र नभई मध्यपूर्वको शक्ति सन्तुलन, युद्धको भविष्य र विश्व शान्तिसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको निर्णायक प्रक्रिया बनेको छ। अहिले विश्व समुदायको ध्यान यही वार्तामा केन्द्रित छ—के यसले दीर्घकालीन शान्तिको ढोका खोल्छ, वा केवल अस्थायी युद्धविराममै सीमित रहन्छ।

हालका घटनाक्रमको संक्षिप्त पुनरावलोकन:

पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौताका लागि भइरहेको वार्ता आइतबार दोस्रो दिन पनि जारी रहने इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ।

इस्लामाबादमा भइरहेको यो संवाद दशकौँपछि वाशिङ्टन र तेहरानबीचको पहिलो प्रत्यक्ष वार्ता हो, जसलाई अत्यन्त महत्वपूर्ण कूटनीतिक घटनाका रूपमा हेरिएको छ।

इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार हर्मुज जलडमरूमध्य वार्ताको प्रमुख जटिल मुद्दा बनेको छ। यद्यपि, अहिलेसम्म छलफलका विस्तृत विवरणहरू सार्वजनिक गरिएको छैन।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका इरानसँग “अत्यन्त गहिरो” वार्तामा संलग्न रहेको बताएका छन्। उनले वार्ताको नतिजा जे भए पनि अमेरिका युद्धमा विजयी भइसकेको दाबी गरेका छन्।

उता, इरानले हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै कुनै पनि सैन्य जहाज गुज्रिने प्रयास भए “कडा प्रतिक्रिया” दिइने चेतावनी दिएको छ। साथै, आफ्ना दुई जहाज उक्त जलमार्ग पार गरेको भन्ने अमेरिकी दाबीलाई इरानले अस्वीकार गरेको छ।

यसबीच, इजरायलले दक्षिणी लेबननमा आक्रमण जारी राखेको छ। टेफाहटा सहरमा गरिएको एक आक्रमणमा कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ।