रुकुमपूर्व – हिमालको चिसो हावाले स्पर्श गरेको पातीहाल्ना सीमामा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ पुग्दा हिउँको सेतो कार्पेटले उनलाई स्वागत गर्‍यो। फागुन २९ गते (फेब्रुअरी २०२६ को मध्यतिर) रुकुमपूर्व प्रवेश गरेका उनले हिउँमा रमाउँदै गरेको भिडियो र तस्बिरले सामाजिक सञ्जाल ततायो। यो केवल हिउँ खेल्ने मनोरञ्जन थिएन – यो जनयुद्धको आधार क्षेत्रमा फर्किएको एक भावुक पुनर्मिलन थियो, जसले मध्यपहाडी लोकमार्गको पुरानो सपनालाई नयाँ रूपमा जीवन्त बनायो।

प्रचण्ड सात दिने मतदाता भेटघाट तथा चुनावी अभियानका लागि आएका थिए। तर पहिलो चार दिन (लगभग ८४ घण्टा) औपचारिक कार्यक्रमभन्दा बढी अनौपचारिक, भावनात्मक र इतिहाससँग जोडिएका थिए। जनयुद्ध दिवस (फागुन १) को अवसरमा पहिलो पटक रुकुमपूर्वमा यो वार्षिकोत्सव मनाउँदै उनले शहीद परिवार, घाइते योद्धा र बेपत्ता व्यक्तिका परिवारसँग भेटघाट गरे। स्थानीय गुनासा सुन्दै विकासका ठूला प्रतिबद्धता गरे। यो यात्राले रुकुमपूर्वका मतदाता र माओवादी कार्यकर्तामा नयाँ ऊर्जा भरेको छ।

पहिलो दिन: हिउँको स्वागतदेखि खाम मगर संस्कृतिको आतिथ्यसम्म

पातीहाल्नाबाट प्रवेश गर्दै प्रचण्डले हिउँले ढाकिएको डाँडामा केही समय बिताए। त्यसपछि भूमे गाउँपालिका–१ लुगुम पुगे। त्यहाँ खाम मगर समुदायले परम्परागत फेटा गुथाएर भव्य स्वागत गरे। उनले एमालेका जिल्ला सदस्य ताराप्रसाद पुनलाई पार्टी प्रवेश गराए र लुगुमलाई ‘नमूना गाउँ’ बनाउने घोषणा गरे। टेलिफोनको समस्या सुन्नासाथ स्वकीय सचिवलाई तत्काल समाधान गर्न निर्देशन दिए। खाबाङबगरमा कार्यकर्तासँग आगो ताप्दै बास बसे। यो दिनले उनको यात्रालाई स्थानीय संस्कृति र जनजीवनसँग जोड्यो।

जनयुद्ध दिवस: इतिहासको जीवन्त स्मरण

फागुन १ गते लाबाङ पुगे – जहाँ २०६१ मा पोलिटब्युरो बैठक बसेर डा. बाबुराम भट्टराईलाई कारबाही गरिएको थियो। २१ वर्षपछि फर्किएका प्रचण्डले पुरानो घर, बैठक कोठा र आफू बसेको ओछ्यान हेरे। स्थानीयले भुटेको मकै, दूध र परिकार खुवाए। उनले परिवर्तनको खुसी व्यक्त गर्दै बाँकी काम पूरा गर्ने प्रतिबद्धता जनाए।

महत गाउँमा जनयुद्धको पहिलो युद्धबन्दी साटफेर (डीएसपी ठूले राई र देव गुरुङ) को स्मृति पार्क अवलोकन गरे। यो संरचनाले छापामार युद्धको कथा जीवन्त बनाएको छ। खाबाङबगरमा जनयुद्ध दिवस कार्यक्रममा शहीद परिवार, घाइते र बेपत्तालाई सम्मान गरे। साँझ चुनबाङको गैरिगाउँमा पैसेरु नाच, झाँकी र रातो अबिर लगाएर सहभागी भए।

चुनबाङ: शान्ति प्रक्रियाको ऐतिहासिक ढोका

फागुन २ गते बिहान चुनबाङको भेरीडाँडामा युद्ध सङ्ग्रहालय र ऐतिहासिक बैठकस्थल अवलोकन। त्यही बैठकले लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको प्रस्ताव पारित गरेर १२ बुँदे सहमतिमार्फत शान्ति प्रक्रिया सुरु गरेको थियो। प्रचण्डले आफू र पत्नी सिताले बसेको कोठा, छोरा प्रकाश लगायत नेताहरूको बसाइ हेरे। निर्माणाधीन सङ्ग्रहालयले इतिहासलाई जीवन्त राख्ने प्रयासलाई उनले प्रशंसा गरे।

तकसेरा र मैकोट: स्थानीय जीवनसँगको संवाद र समाजवादको सपना

फागुन ३ गते तकसेरामा मर्निङ वाक गर्दै बाछीगाउँ, बिर्गुङ, पदमी, ओम्खा, डिम्बुरगैरा तातोपानी, मयाङ र हुकामका बस्तीहरूमा पुगे। हरेक ठाउँमा लालीगुराँसको माला, मकै–चिया, सामूहिक फोटो र स्थानीय स्वागतमा रमाए। सिस्ने हिमाल हेर्दै तामाखानी–फलामखानीको सम्भावना छलफल गरे। डिम्बुरगैरा तातोपानीमा पलेटी कसेर ढिँडो र हिमाली चामलको भात खाँदै भने, ‘यहाँको संस्कृति र जीवन साँच्चै भिन्न छ। सबै नेपाली यहाँ आउनुहोस्।’

साँझ कठिन बाटो हिँडेर मैकोट पुगे। भव्य स्वागतमा सम्बोधन गर्दै भने, ‘क्रान्तिको किल्ला रुकुमपूर्व अब विकासको नयाँ मोडेल बन्नेछ। समुदायमा आधारित समाजवादको सुरुवात यहीँबाट हुन्छ।’ उनले शाहिद मार्गलाई चीन सीमासम्म कालोपत्रे गर्ने, मैकोटलाई पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने प्रतिबद्धता गरे।

यी ८४ घण्टामा प्रचण्डले हिउँ खेल्दै सुरु गरेको यात्रा शहीद सम्मान, ऐतिहासिक स्थल अवलोकन र विकास प्रतिबद्धतामा केन्द्रित भयो। साथमा समानुपातिक उम्मेदवार उपेन्द्रलाल कामी, सुनिता बूढा तथा नेताहरू पूर्णबहादुर घर्ती, गणेशमान पुन थिए।

यो यात्रा केवल मत माग्ने अभियान भएन – जनयुद्धको स्मृति बोकेको जिल्लामा भावनात्मक मिलन र समाजवादको नयाँ अध्यायको सुरुवात बन्यो। बाँकी तीन दिनका कार्यक्रमले यो उत्साहलाई अझ बढाउने अपेक्षा छ। रुकुमपूर्वले फेरि इतिहास र भविष्य जोड्ने थलो बनेको छ।