काठमाडौं — इजरायलले सार्वजनिक रूपमा इरानी जनतालाई आफ्नो सरकारविरुद्ध विद्रोह गर्न आह्वान गरिरहेको छ, तर गोप्य रूपमा उसको मूल्यांकन छ— यदि इरानीहरू सडकमा उत्रिए भने उनीहरू ‘नरसंहार’ को शिकार हुनेछन्। यो जानकारी वाशिङ्टन पोस्टले हेरेको अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको एक गोप्य केबलबाट बाहिर आएको हो।

जेरुसेलमस्थित अमेरिकी दूतावासले शुक्रबार प्रसारित गरेको यो केबलमा इजरायली अधिकारीहरूले अमेरिकी कूटनीतिज्ञहरूसँग भनेका छन् कि इरानको शासन “टुटिरहेको छैन” र फेब्रुअरी २८ मा सर्वोच्च नेता अली खामेनीको हत्या तथा अमेरिका–इजरायलको निरन्तर हवाई आक्रमणका बाबजुद पनि यो “अन्तिमसम्म लड्न तयार” छ।

यो वर्षको सुरुमा भएका व्यापक विरोध प्रदर्शनमा इरानको शासनले हजारौंलाई मारिसकेको छ। यदि ठूलो संख्यामा इरानीहरू फेरि सडकमा उत्रिए भने इस्लामिक रेभोल्युसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) ले “पूर्ण नियन्त्रण” राखेकाले “जनता नरसंहारको शिकार हुनेछन्”, इजरायली अधिकारीहरूको मूल्यांकन छ। यो दस्तावेजको प्रामाणिकता दुई अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन्।

यस्तो भयावह भविष्यवाणीका बाबजुद इजरायली अधिकारीहरूले जन विद्रोहको आशा व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूले अमेरिकालाई यदि यस्तो विद्रोह भयो भने प्रदर्शनकारीहरूलाई समर्थन गर्न तयार रहन आग्रहसमेत गरेका छन्।

यो केबल बुधबार र बिहीबार अमेरिकी अधिकारीहरू र इजरायलको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्, रक्षा मन्त्रालय तथा विदेश मन्त्रालयका वरिष्ठ पदाधिकारीहरूबीच भएको बैठकको सारांश हो।

यही समयमा इरानका निर्वासित क्राउन प्रिन्स रेजा पहलवीले इरानीहरूलाई यो हप्ता पुरानो फारसी ‘अग्नि पर्व’ चहारशनबे सुरीको अवसरमा सडकमा उत्रिन अपिल गरेका छन्।

जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयकी इरान विशेषज्ञ नार्गेस बाजोघली भन्छिन्, “इरानीहरू लामो समयदेखि इजरायलको नियतप्रति शंकालु छन्। यो केबलमा देखिएको दोहोरो सन्देशलाई धेरैले निर्दयी र इरानी जीवनको शोषण गर्ने रूपमा हेर्नेछन्। यो मूल्यांकनले धेरैलाई धोका महसुस गराउनेछ।”

वाशिङ्टनस्थित इजरायली दूतावासले भने, “इजरायल शासनको सैन्य क्षमताको अन्त्यमा केन्द्रित छ—यो सबैको फाइदाका लागि हो। इरानीहरूले पटक-पटक सडकमा जीवन जोखिममा राखेका छन्, यस वर्ष जनवरीमा पनि। विपक्षी समूहहरू वर्षौंदेखि शासन उखेल्न स्वतन्त्र रूपमा काम गरिरहेका छन्।”

इजरायल र अमेरिकाले इरानभित्र हजारौं लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरिसकेका छन्—परमाणु पूर्वाधार, ब्यालिस्टिक मिसाइल भण्डार, प्रहरी चौकी र बसिज बलका चेकपोइन्टहरू।

आक्रमणको पहिलो दिन टेलिभिजन सम्बोधनमा प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले भनेका थिए, “हामी आतंकवादी शासनमाथि कडा प्रहार गर्नेछौं र बहादुर इरानी जनतालाई यो हत्यारा शासनबाट मुक्त हुने अवस्था सिर्जना गर्नेछौं।”

तर इजरायली सुरक्षा मन्त्रिपरिषद् सदस्य जेभ एल्किनले भने, “यो शासनलाई हरेक दिन कमजोर बनाउनु इजरायलका लागि लाभ हो। जन विद्रोह नभए पनि यो सफलता हो।”

ब्रुकिंग्स इन्स्टिच्युसनकी उपाध्यक्ष सुजान मालोनी भन्छिन्, “इरानी निहत्था प्रदर्शनकारीहरू अहिले शासनबाट गम्भीर जोखिममा छन्। यदि उनीहरूलाई स्थिति थप तातो बनाउने प्यादाको रूपमा प्रयोग गरियो भने यो दुःखद हुनेछ।”

ट्रम्प प्रशासनको दृष्टिकोण पनि परिवर्तन भएको छ। सुरुमा राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानीहरूलाई “आफ्नो सरकार कब्जा गर्न” आह्वान गरेका थिए। तर पछि उनले फक्स न्यूजमा भने, “उनीहरू सडकमा मेसिन गन बोकेर बसेका छन्। विरोध गर्नेलाई गोली हान्छन्। हतियार नभएकाहरूका लागि यो ठूलो चुनौती हो।”

ह्वाइटहाउसका एक अधिकारीले भने, “ट्रम्प कतै पनि दुःख देख्न चाहँदैनन्, इरानमा पनि होइन। त्यहाँ आतंकवादी शासनले प्रदर्शनकारीहरूलाई नरसंहार गरिरहेको थियो। राष्ट्रपतिको हस्तक्षेपपछि पनि क्षेत्रभरि नागरिकहरूलाई लक्षित गरिएको छ।”

यो दोहोरो सन्देशले इरानी जनतालाई झन् अन्योलमा पारेको छ—एकातिर विद्रोहको आह्वान, अर्कोतिर गोप्य रूपमा नरसंहारको चेतावनी। प्रश्न उठेको छ—के यो इरानी जीवनको लागि साँच्चै सहयोग हो, कि केवल युद्धको रणनीति?