काठमाडौं, २ चैत । आइतबार (चैत १) साँझ नेपालका विभिन्न स्थानहरूबाट आकाशमा अचानक देखिएको उज्यालो र घुमाउरो आकृतिको दृश्यले धेरै मानिसलाई केही समयका लागि चकित बनायो। सामाजिक सञ्जालमा यसको तस्बिर र भिडियो व्यापक रूपमा फैलिन थालेपछि धेरैले यसलाई रहस्यमय खगोलीय घटना, उल्का वर्षा वा कुनै अज्ञात वस्तु हुन सक्ने अनुमान गरेका थिए।

तर खगोलविद्हरूले भने उक्त दृश्यको वास्तविक कारण स्पष्ट पारेका छन्। नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटी ले यो घटना सम्भवतः चीनबाट प्रक्षेपण गरिएको रकेटसँग सम्बन्धित भएको जनाएको छ।

नासोका अनुसार, उक्त रकेट पृथ्वीको सतहबाट करिब २०० देखि ४०० किलोमिटर उचाइमा पुगेपछि त्यसबाट निस्किएको ग्यास र धुवाँ सूर्यको प्रकाशले उज्यालो भएर आकाशमा स्पष्ट रूपमा देखिएको हो।

नासोले सामाजिक सञ्जालमार्फत स्पष्ट पार्दै लेखेको छ,
“आकाशमा देखिएको उज्यालो दृश्य वास्तवमा नेपालमाथि उडेको रकेट होइन। सम्भावित रूपमा चीनबाट प्रक्षेपण गरिएको रकेट पृथ्वीबाट करिब २००–४०० किलोमिटर उचाइमा पुगेपछि त्यसको धुवाँ सूर्यको प्रकाशले उज्यालो भएर देखिएको घटना हो।”

खगोलविद्हरूका अनुसार रकेट अत्यन्त उचाइमा पुगेपछि त्यसबाट निस्कने ग्यास अत्यधिक फैलिन्छ। यही कारणले त्यो प्रकाशयुक्त धुवाँ पृथ्वीका हजारौँ किलोमिटर टाढाबाट पनि देखिन सक्छ।

यसैले नेपालका विभिन्न क्षेत्रसँगै भुटान र भारत को पूर्वोत्तर क्षेत्र, विशेषगरी असम लगायतका स्थानहरूबाट पनि एकै समयमा सो दृश्य देखिएको हुन सक्ने नासोले जनाएको छ।

नासोले थप स्पष्ट पारेको छ कि यस्तो अवस्थामा रकेट नेपालमाथि उडिरहेको हुँदैन। रकेट वास्तवमा धेरै टाढा, सम्भवतः चीन वा तिब्बतको आकाश क्षेत्रमा रहेको हुन्छ। तर अत्यन्त उचाइका कारण त्यसको धुवाँमा परेको सूर्यको प्रकाश नेपालबाट पनि सजिलै देखिन्छ।

वैज्ञानिक भाषामा यस प्रकारको दृश्यलाई Twilight Rocket Plume भनिन्छ। उपग्रह प्रक्षेपणका क्रममा कहिलेकाहीँ यस्तो दृश्य देखिनु सामान्य खगोलीय घटना भएको खगोलविद्हरू बताउँछन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार साँझ वा बिहानको समयमा सूर्य क्षितिजमुनि रहँदा पनि उच्च आकाशमा पुगेको रकेटको धुवाँमा सूर्यको प्रकाश परेपछि यस्तो चम्किलो आकृति देखिने गर्छ। यही कारणले पृथ्वीमा अँध्यारो भइसकेपछि पनि आकाशमा उज्यालो धुवाँजस्तो दृश्य देखिन सक्छ।

हाल सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको उक्त दृश्यबारे कुनै खतरा वा असामान्य गतिविधि नभएको स्पष्ट भइसकेको छ। खगोलविद्हरूले भने यस्ता घटनाले अन्तरिक्ष विज्ञानप्रति आम नागरिकको चासो बढाउने बताएका छन्।