काठमाडौं / वाशिंगटन— संयुक्त राज्य अमेरिका को एक सैन्य केसी–१३५ इन्धन भर्ने विमान इराक मा दुर्घटनाग्रस्त भएको अमेरिकी सेनाले जनाएको छ। विमान अमेरिकी केन्द्रीय कमान्ड (सेन्टकम) का अनुसार इरानविरुद्ध सञ्चालन भइरहेको सैन्य अभियानका क्रममा प्रयोग गरिएको थियो।

सेन्टकमले बिहीबार जारी गरेको वक्तव्यमा दुईवटा विमानबीच भएको घटनापछि एउटा विमान खसेको र अर्को सुरक्षित रूपमा अवतरण गरेको जनाएको छ। दुर्घटना शत्रुको आक्रमण वा आफ्नै सेनाको गोलीबारीका कारण नभएको पनि स्पष्ट पारिएको छ।

दुर्घटनाग्रस्त विमानमा कम्तीमा तीन जना चालक दल रहेको बताइएको छ। घटनास्थलमा खोज तथा उद्धार टोली परिचालन गरिएको छ।

आकाशमै ठोक्किएको आशंका

अमेरिकी वायुसेनाका अधिकारीहरूका अनुसार दुर्घटनाको कारण अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। प्रारम्भिक अनुसन्धानले भने आकाशमै दुई विमान ठोक्किएको हुन सक्ने संकेत गरेको छ।

केसी–१३५ विमान अमेरिकी वायुसेनाको सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने विमानमध्ये एक हो। यी विमानहरू लडाकु जेट, निगरानी विमान र कार्गो विमानलाई उडिरहेको अवस्थामा इन्धन भर्ने कामका लागि प्रयोग गरिन्छ।

आकाशमै इन्धन भर्ने प्रक्रिया नियमित रूपमा गरिने भए पनि तीव्र हावा वा खराब मौसममा यो प्रक्रिया निकै जोखिमपूर्ण हुने विशेषज्ञहरू बताउँछन्।

दुर्घटना भएको क्षेत्र पश्चिमी इराकको दुर्गम मरुभूमि क्षेत्र भएको जनाइएको छ।

हर्मुज जलडमरूमा इरानले बारुदी सुरुङ राख्न थाल्यो

यसैबीच इरान ले विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलडमरू मा बारुदी सुरुङ (माइन) राख्न सुरु गरेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

यो जलमार्गबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुन्छ। इरानले यस्तो कदम चालेपछि अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी र विश्व अर्थतन्त्रमा थप अस्थिरता आउने चिन्ता बढेको छ।

अमेरिकी स्रोतका अनुसार ठूला युद्धपोतहरू नष्ट भएपछि इरानले सानो डुंगाको प्रयोग गरेर समुद्रमा माइन राख्ने रणनीति अपनाएको छ।

यसअघि इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनी ले हर्मुज जलडमरू अवरुद्ध गर्ने नीति जारी राख्ने चेतावनी दिएका थिए। आफ्नो पहिलो सार्वजनिक वक्तव्यमा उनले अमेरिकी–इजरायली आक्रमणमा मारिएकाहरूको “रगतको बदला लिने” प्रतिज्ञा गरेका थिए।

तेहरान र बेइरुतमा पुनः हवाई आक्रमण

यसैबीच इजरायल ले बिहीबार साँझ तेहरान र बेइरुत मा नयाँ चरणको हवाई आक्रमण सुरु गरेको छ।

आक्रमणपछि राजधानीहरूमा धुवाँका बाक्ला मुस्लाहरू देखिएको र इरानको वायु प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय भएको बताइएको छ।

बेइरुटमा गरिएको आक्रमण विशेषगरी सरकारी कार्यालय नजिकैका क्षेत्रमा भएको थियो। यो क्षेत्र सामान्यतया उच्चस्तरीय रेष्टुराँ, विद्यालय र मनोरञ्जन स्थलहरू रहेको सुरक्षित क्षेत्र मानिन्थ्यो। तर पछिल्ला आक्रमणपछि राजधानीका सुरक्षित मानिएका स्थानहरू पनि अब जोखिममा परेको महसुस स्थानीय नागरिकहरूले गरेका छन्।

नेतान्याहुको भनाइ : शासन परिवर्तन निश्चित छैन

इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु ले इरानमा शासन परिवर्तनको सम्भावनाबारे सावधानीपूर्ण प्रतिक्रिया दिएका छन्।

पत्रकार सम्मेलनमा उनले भने, “हामी शासन परिवर्तनका लागि उपयुक्त वातावरण सिर्जना गरिरहेका छौं, तर इरानी जनताले नै सरकार ढाल्छन् कि ढाल्दैनन् भन्ने निश्चित रूपमा भन्न सकिँदैन।”

उनका अनुसार शासन परिवर्तन नभए पनि युद्धपछि इरान धेरै कमजोर अवस्थामा पुग्नेछ।

लेबनानमा भय र विस्थापन

इजरायली बमबारीका कारण लेबनान मा त्रास झन् बढेको छ। राजधानी बेइरुटका बासिन्दाहरू सुरक्षित ठाउँ खोज्न संघर्ष गरिरहेका छन्।

रामलेट अल–बैदा क्षेत्रका ३२ वर्षीय स्थानीय बासिन्दा हुसैन मन्सूरले भने,
“अब हामी जाने सुरक्षित ठाउँ नै बाँकी छैन जस्तो लाग्छ। हामी कहाँ जाने?”

युद्धमा मृतक संख्या बढ्दो

युद्ध सुरु भएयता हजारौँ मानिस प्रभावित भएका छन्।

इरानका संयुक्त राष्ट्रसंघका प्रतिनिधि अमिर सइद इरावानी का अनुसार हालसम्म १,३४८ भन्दा बढी इरानी सर्वसाधारण मारिएका छन्।

लेबनानमा पनि इजरायली आक्रमणका कारण ७०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको छ भने ८ लाखभन्दा बढी नागरिक विस्थापित भएका छन्।

युद्ध विस्तार हुँदै जाँदा मध्यपूर्व क्षेत्रमा ऊर्जा, व्यापार र सुरक्षा संकट अझ गम्भीर हुने संकेत देखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।