मध्यपूर्व फेरि एकपटक युद्धको धुवाँले ढाकिएको छ। इरानमाथि सुरु भएको सैन्य अभियानले क्षेत्रीय स्थिरता मात्र होइन, विश्व शक्ति–सन्तुलनलाई समेत हल्लाइदिएको छ। यसको प्रत्यक्ष असर इरानी जनतामाथि पर्न थालेको छ। ऊर्जा बजार, समुद्री मार्ग, कूटनीतिक सम्बन्ध—सबै क्षेत्रमा अनिश्चितता बढेको छ।

तर यो जटिल र जोखिमपूर्ण अवस्थाबीच एउटा नाम स्पष्ट रूपमा अगाडि देखिएको छ—नेतान्याहु, कम्तीमा पनि हालसम्मको समीकरणमा उनी राजनीतिक रूपमा सुदृढ बनेका छन्।

अमेरिकी शक्ति, इजरायली रणनीति

इरानमाथिको कारबाहीमा अमेरिकी सैन्य क्षमता निर्णायक देखिए पनि अभियानको वैचारिक र रणनीतिक ढाँचा भने इजरायली युद्ध–सिद्धान्तसँग मिल्दोजुल्दो छ। इजरायलले लामो समयदेखि अपनाउँदै आएको दृष्टिकोण स्पष्ट छ—

• पूर्वसूचना बिना आक्रमण,
• अत्यधिक र निर्णायक बल प्रयोग,
• शत्रुका शीर्ष नेतृत्वलाई प्रत्यक्ष निशाना।

इजरायली अधिकारीहरू भन्छन्—सुरक्षा नै पहिलो प्राथमिकता हो। खतराले घेरिएको सानो लोकतान्त्रिक देशका रूपमा इजरायलले अस्तित्व रक्षा गर्न कठोर निर्णय लिनैपर्छ। उनीहरूको दाबी छ कि युद्धका नियमहरू आफूले पालना गर्छन्, तर आतंकवादी संरचनाहरूले नियम मान्दैनन्।

गाजापछि बदलिएको माहोल

यसअघि गाजामा लामो समयसम्म चलेको सैन्य अभियान र ठूलो मानवीय क्षतिले इजरायलको अन्तर्राष्ट्रिय छवि कमजोर बनाएको थियो। पश्चिमी मुलुकहरूभित्रै पनि आलोचना बढेको थियो। कूटनीतिक एकाकीपनको संकेत देखिन थालेका थिए।

तर इरानसँगको टकरावले त्यो बहसको दिशा आंशिक रूपमा बदलिएको छ। धेरै पश्चिमी सहयोगी राष्ट्रहरू अहिले इजरायलको सुरक्षा तर्कप्रति बढी सहानुभूतिशील सुनिन थालेका छन्। खुला समर्थन नभए पनि “आत्मरक्षा” र “क्षेत्रीय स्थिरता” जस्ता शब्दावलीले इजरायली धारणा नजिकको स्वर ग्रहण गरेको देखिन्छ।

ट्रम्प–कारक र पश्चिमी गणित

यस परिदृश्यमा ट्रम्पको भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण छ। वाशिङ्टनसँगको सम्बन्ध बिग्रिन नदिने गणित र क्षेत्रीय शक्ति–राजनीतिक सन्तुलन जोगाउने प्रयासले युरोपेली सहयोगीहरूलाई सावधानीपूर्वक समर्थनतर्फ धकेलेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

नेतान्याहुले यस अवसरलाई आन्तरिक राजनीतिक सन्दर्भमा पनि उपयोग गरेका छन्। राष्ट्रिय सुरक्षालाई केन्द्रमा राख्दै उनले घरेलु आलोचनालाई केही हदसम्म ओझेलमा पार्न सफल भएको संकेत मिलेको छ।

जित कि अस्थायी लाभ?

यद्यपि यो “विजय” स्थायी हो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न हतार हुनेछ। युद्ध लम्बिँदै गएमा मानवीय, आर्थिक र कूटनीतिक मूल्य महँगो पर्न सक्छ। इरानभित्र अस्थिरता बढेमा त्यसको असर समग्र मध्यपूर्वमा फैलिन सक्छ।

अहिलेसम्मको अवस्थाले भने एउटा स्पष्ट चित्र देखाउँछ—युद्धको प्रारम्भिक चरणमा नेतान्याहु रणनीतिक र राजनीतिक रूपमा लाभको स्थितिमा छन्। तर अन्तिम परिणामले मात्र तय गर्नेछ कि यो दीर्घकालीन जित हो कि क्षणिक लाभ।

द इकोनोमिष्टबाट